ĐỀ XUẤT MÔ HÌNH HỌC TẬP PHỤC VỤ CỘNG ĐỒNG NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC STEM CHO SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC TIỂU HỌC
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Trong bối cảnh giáo dục STEM được triển khai mạnh mẽ ở tiểu học, câu hỏi đặt ra là liệu sinh viên sư phạm đã được chuẩn bị đầy đủ để thiết kế và tổ chức dạy học STEM trong môi trường thực tế hay chưa. Đồng thời, vẫn còn tồn tại một tỉ lệ học sinh tiểu học có hoàn cảnh khó khăn, thiếu cơ hội tiếp cận giáo dục STEM. Hai vấn đề trên tạo ra khoảng trống thực tiễn về phát triển năng lực nghề nghiệp của giáo viên tương lai và bình đẳng giáo dục. Nghiên cứu này đề xuất mô hình học tập phục vụ cộng đồng gồm năm giai đoạn, điều chỉnh từ mô hình của Kaye (2010), nhằm phát triển năng lực dạy học STEM cho sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học. Mô hình kết hợp khảo sát nhu cầu cộng đồng, thiết kế bài học, dạy học thực tế, phản tư và trình bày kết quả. Mô hình có thể tích hợp vào học phần giáo dục STEM hoặc được tổ chức như dự án cộng đồng, góp phần nâng cao năng lực nghề nghiệp cho sinh viên và mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục STEM cho trẻ em yếu thế.
Từ khóa
Giáo dục STEM, Năng lực dạy học, Phục vụ cộng đồng, Sinh viên sư phạm, Tiểu học
Chi tiết bài viết
Tài liệu tham khảo
Anderson, E., & Lee, Y. (2015). Integrating Interprofessional Service-Learning into Teacher Education Programs: Preparing the Next Generation of Teachers. New Waves-Educational Research and Development Journal, 18(1), 1–17. Truy vấn từ https://www.proquest.com/scholarly-journals/integrating-interprofessional-service-learning/docview/1749649222/se-2
Astin, A. W., Vogelgesang, L. J., Ikeda, E. K., & Yee, J. A. (2000). How Service Learning Affects Students. Truy vấn từ https://unomaha.az1.qualtrics.com/jfe/form/https://digitalcommons.unomaha.edu/slcehighered/144
Bộ Giáo dục và Đào tạo. (2023). Công văn số 909/BGDĐT-GDTH ngày 08/3/2023 về việc hướng dẫn tổ chức hoạt động giáo dục STEM trong giáo dục tiểu học.
Bringle, R. G., & Hatcher, J. A. (1999). Reflection in Service Learning: Making Meaning or Experience. Educational Horizons, 179–185. Truy vấn từ https://digitalcommons.unomaha.edu/slceeval/23
Celio, C. I., Durlak, J., & Dymnicki, A. (2011). A Meta-analysis of the Impact of Service-Learning on Students. Journal of Experiential Education, 34(2), 164–181. https://doi.org/10.5193/jee34.2.164
Daniel, K. L., & Mishra, C. (2017). Student outcomes from participating in an international STEM Service-Learning course. SAGE Open, 7(1), 2158244017697155. https://doi.org/10.1177/2158244017697155
Eyler, J., Giles Jr, D. E., & Gray, C. J. (1999). At A Glance: What We Know about The Effects of Service-Learning on Students, Faculty, Institutions and Communities, 1993-1999. Truy vấn từ https://unomaha.az1.qualtrics.com/jfe/form/SV_8cchtFmpDyGfBLEhttps://digitalcommons.unomaha.edu/slcebibliography/5
Fertman, C. I. (1994). Service learning for all students. Phi Delta Kappa Educational Foundation PO Box 789, Bloomington, IN 47402-0789.
Fogarty, J., & Lardy, C. (2019). Impact of an After School STEM Service Learning Course on Undergradu-ate Students (RTP) Impact of After School STEM Service Learning Course on Undergraduate Students (RTP). 2019 ASEE Annual Conference & Exposition.
Gess-Newsome, J. (2015). A model of teacher professional knowledge and skill: The PCK summit consensus. Trong P. F. J. L. A. Berry (B.t.v), Re-examining Pedagogical Content Knowledge in Science Education (tr 28–42). Routledge.
Jenkins, A., & Sheehey, P. (2022). A Checklist for Implementing Service-Learning in Higher Education. Journal of Community Engagement and Scholarship, 4(2). https://doi.org/10.54656/XKNT9046
Kaye, C. B. (2010). The Complete Guide to Service Learning: Proven, Practical Ways to Engage Students in Civic Responsibility, Academic Curriculum, & Social Action. Revised & Updated Second Edition. Trong Free Spirit Publishing (Vol 14, Số 1).
Kolb, D. (1984). Experiential learning: experience as the source of learning and development. FT press.
Lê Huy Hoàng, Nguyễn Thị Thu Trang, Vũ Như Thu Hương, Lê Tống Ngọc Anh, Nguyễn Ngọc Đan, & Trương Thu Trang. (2023). Sách Giáo viên STEM lớp 1 đến lớp 5 – Hành trình sáng tạo. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
Lê Tống Ngọc Anh. (2022). Dạy học Mĩ thuật hướng tới phục vụ cộng đồng cho sinh viên khoa Giáo dục Tiểu học, Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh, 19(8), 1223–1235. https://doi.org/10.54607/hcmue.js.19.8.3391(2022)
Ngô Thị Liên. (2024). Đề xuất khung năng lực giáo dục STEM của giáo viên tiểu học. Tạp chí Giáo dục, 24(21), 7–12. Truy vấn từ https://tcgd.tapchigiaoduc.edu.vn/index.php/tapchi/article/view/2515
Nguyễn Chí Trung, Nguyễn Chiến Thắng, & Nguyễn Bùi Hậu. (2025). Nâng cao năng lực dạy học STEM cho sinh viên ngành sư phạm Tin học thông qua phương pháp dạy học vi mô. Journal of Science Educational Science, 70(1), 137–148. https://doi.org/10.18173/2354-1075.2025-0013
Nguyễn Chiến Thắng, Trần Lê Huyền, Trương Hùng Phương, & Nguyễn Bùi Hậu. (2024). Đề xuất khung năng lực dạy học STEM của sinh viên ngành Sư phạm Tin học. VJE Tạp chí Giáo dục, 19, 25–29. Truy vấn từ https://tcgd.tapchigiaoduc.edu.vn/index.php/tapchi/article/view/2476
Nguyễn Hữu Hiếu, & Bùi Thị Phương Thảo. (2025). Phát triển năng lực tổ chức dạy học STEM cho sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học Trường Đại học Tây Nguyên. Tạp chí Khoa học Tây Nguyên, 19(1). https://doi.org/https://doi.org/10.5281/zenodo.15575256
Nguyễn Minh Giang, Tạ Hoàng Anh Khoa, Lê Thanh Trúc, Nguyễn Lâm Hữu Phước, & Nguyễn Thanh Nga. (2022). Vận dụng giáo dục STEAM trong dạy học môn Khoa học ở Tiểu học (sách dùng cho giáo viên và sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học). Nhà xuất bản Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh.
Nguyễn Thành Hải. (2018). Giáo trình giáo dục STEM/STEAM từ trải nghiệm thực hành đến tư duy sáng tạo. Nhà xuất bản Trẻ.
Nguyễn Thị Nga, Tăng Minh Dũng, Vũ Như Thư Hương, Lê Thái Bảo Thiên Trung, & Nguyễn Lâm Hữu Phước. (2020). Hướng dẫn dạy học theo định hướng giáo dục STEM ở bậc tiểu học. NXB Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh.
Roegiers, X. (1996). Khoa sư phạm tích hợp – hay làm thế nào để phát triển năng lực ở nhà trường (Đào Trọng Quang & Nguyễn Ngọc Nhị, B.d.v). Nhà xuất bản Giáo dục.
Schweingruber, H., Pearson, G., Honey, M., & Eds. (2014). STEM integration in K-12 education: Status, prospects, and an agenda for research. Trong STEM Integration in K-12 Education: Status, Prospects, and an Agenda for Research. National Academies Press. https://doi.org/10.17226/18612
UNICEF. (2022). Viet Nam Education Fact Sheets 2022: Analyses for learning and equity using Viet Nam SDGCW Survey data. UNICEF. Truy vấn từ https://data.unicef.org/wp-content/uploads/2022/12/Viet-Nam_Factsheet_21-DecFINAL.pdf
Vũ Thị Thúy. (2024). Đề xuất khung năng lực dạy học của giáo viên Vật lí trong giáo dục STEM. VJE Tạp chí Giáo dục, 24(10), 18–23. Truy vấn từ https://tcgd.tapchigiaoduc.edu.vn/index.php/tapchi/article/view/1865
Astin, A. W., Vogelgesang, L. J., Ikeda, E. K., & Yee, J. A. (2000). How Service Learning Affects Students. Truy vấn từ https://unomaha.az1.qualtrics.com/jfe/form/https://digitalcommons.unomaha.edu/slcehighered/144
Bộ Giáo dục và Đào tạo. (2023). Công văn số 909/BGDĐT-GDTH ngày 08/3/2023 về việc hướng dẫn tổ chức hoạt động giáo dục STEM trong giáo dục tiểu học.
Bringle, R. G., & Hatcher, J. A. (1999). Reflection in Service Learning: Making Meaning or Experience. Educational Horizons, 179–185. Truy vấn từ https://digitalcommons.unomaha.edu/slceeval/23
Celio, C. I., Durlak, J., & Dymnicki, A. (2011). A Meta-analysis of the Impact of Service-Learning on Students. Journal of Experiential Education, 34(2), 164–181. https://doi.org/10.5193/jee34.2.164
Daniel, K. L., & Mishra, C. (2017). Student outcomes from participating in an international STEM Service-Learning course. SAGE Open, 7(1), 2158244017697155. https://doi.org/10.1177/2158244017697155
Eyler, J., Giles Jr, D. E., & Gray, C. J. (1999). At A Glance: What We Know about The Effects of Service-Learning on Students, Faculty, Institutions and Communities, 1993-1999. Truy vấn từ https://unomaha.az1.qualtrics.com/jfe/form/SV_8cchtFmpDyGfBLEhttps://digitalcommons.unomaha.edu/slcebibliography/5
Fertman, C. I. (1994). Service learning for all students. Phi Delta Kappa Educational Foundation PO Box 789, Bloomington, IN 47402-0789.
Fogarty, J., & Lardy, C. (2019). Impact of an After School STEM Service Learning Course on Undergradu-ate Students (RTP) Impact of After School STEM Service Learning Course on Undergraduate Students (RTP). 2019 ASEE Annual Conference & Exposition.
Gess-Newsome, J. (2015). A model of teacher professional knowledge and skill: The PCK summit consensus. Trong P. F. J. L. A. Berry (B.t.v), Re-examining Pedagogical Content Knowledge in Science Education (tr 28–42). Routledge.
Jenkins, A., & Sheehey, P. (2022). A Checklist for Implementing Service-Learning in Higher Education. Journal of Community Engagement and Scholarship, 4(2). https://doi.org/10.54656/XKNT9046
Kaye, C. B. (2010). The Complete Guide to Service Learning: Proven, Practical Ways to Engage Students in Civic Responsibility, Academic Curriculum, & Social Action. Revised & Updated Second Edition. Trong Free Spirit Publishing (Vol 14, Số 1).
Kolb, D. (1984). Experiential learning: experience as the source of learning and development. FT press.
Lê Huy Hoàng, Nguyễn Thị Thu Trang, Vũ Như Thu Hương, Lê Tống Ngọc Anh, Nguyễn Ngọc Đan, & Trương Thu Trang. (2023). Sách Giáo viên STEM lớp 1 đến lớp 5 – Hành trình sáng tạo. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
Lê Tống Ngọc Anh. (2022). Dạy học Mĩ thuật hướng tới phục vụ cộng đồng cho sinh viên khoa Giáo dục Tiểu học, Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh, 19(8), 1223–1235. https://doi.org/10.54607/hcmue.js.19.8.3391(2022)
Ngô Thị Liên. (2024). Đề xuất khung năng lực giáo dục STEM của giáo viên tiểu học. Tạp chí Giáo dục, 24(21), 7–12. Truy vấn từ https://tcgd.tapchigiaoduc.edu.vn/index.php/tapchi/article/view/2515
Nguyễn Chí Trung, Nguyễn Chiến Thắng, & Nguyễn Bùi Hậu. (2025). Nâng cao năng lực dạy học STEM cho sinh viên ngành sư phạm Tin học thông qua phương pháp dạy học vi mô. Journal of Science Educational Science, 70(1), 137–148. https://doi.org/10.18173/2354-1075.2025-0013
Nguyễn Chiến Thắng, Trần Lê Huyền, Trương Hùng Phương, & Nguyễn Bùi Hậu. (2024). Đề xuất khung năng lực dạy học STEM của sinh viên ngành Sư phạm Tin học. VJE Tạp chí Giáo dục, 19, 25–29. Truy vấn từ https://tcgd.tapchigiaoduc.edu.vn/index.php/tapchi/article/view/2476
Nguyễn Hữu Hiếu, & Bùi Thị Phương Thảo. (2025). Phát triển năng lực tổ chức dạy học STEM cho sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học Trường Đại học Tây Nguyên. Tạp chí Khoa học Tây Nguyên, 19(1). https://doi.org/https://doi.org/10.5281/zenodo.15575256
Nguyễn Minh Giang, Tạ Hoàng Anh Khoa, Lê Thanh Trúc, Nguyễn Lâm Hữu Phước, & Nguyễn Thanh Nga. (2022). Vận dụng giáo dục STEAM trong dạy học môn Khoa học ở Tiểu học (sách dùng cho giáo viên và sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học). Nhà xuất bản Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh.
Nguyễn Thành Hải. (2018). Giáo trình giáo dục STEM/STEAM từ trải nghiệm thực hành đến tư duy sáng tạo. Nhà xuất bản Trẻ.
Nguyễn Thị Nga, Tăng Minh Dũng, Vũ Như Thư Hương, Lê Thái Bảo Thiên Trung, & Nguyễn Lâm Hữu Phước. (2020). Hướng dẫn dạy học theo định hướng giáo dục STEM ở bậc tiểu học. NXB Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh.
Roegiers, X. (1996). Khoa sư phạm tích hợp – hay làm thế nào để phát triển năng lực ở nhà trường (Đào Trọng Quang & Nguyễn Ngọc Nhị, B.d.v). Nhà xuất bản Giáo dục.
Schweingruber, H., Pearson, G., Honey, M., & Eds. (2014). STEM integration in K-12 education: Status, prospects, and an agenda for research. Trong STEM Integration in K-12 Education: Status, Prospects, and an Agenda for Research. National Academies Press. https://doi.org/10.17226/18612
UNICEF. (2022). Viet Nam Education Fact Sheets 2022: Analyses for learning and equity using Viet Nam SDGCW Survey data. UNICEF. Truy vấn từ https://data.unicef.org/wp-content/uploads/2022/12/Viet-Nam_Factsheet_21-DecFINAL.pdf
Vũ Thị Thúy. (2024). Đề xuất khung năng lực dạy học của giáo viên Vật lí trong giáo dục STEM. VJE Tạp chí Giáo dục, 24(10), 18–23. Truy vấn từ https://tcgd.tapchigiaoduc.edu.vn/index.php/tapchi/article/view/1865