TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ PHÁT TRIỂN MÔ HÌNH TRƯỜNG TIÊN TIẾN, HỘI NHẬP QUỐC TẾ TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Trong bối cảnh toàn cầu hóa sâu rộng và sự bùng nổ của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, giáo dục phổ thông đang đứng trước những yêu cầu cấp thiết về đẩy mạnh đổi mới căn bản và toàn diện. Bài báo này trình bày kết quả nghiên cứu tổng quan hệ thống các công trình khoa học trong và ngoài nước liên quan đến sự phát triển của mô hình trường học tiên tiến, xu hướng hội nhập quốc tế và những đặc thù của giáo dục trong bối cảnh đô thị lớn. Thông qua việc phân tích và tổng hợp các nguồn tài liệu uy tín, nghiên cứu làm rõ sự chuyển dịch từ các mô hình trường học truyền thống sang các hệ sinh thái giáo dục thông minh, cá nhân hóa và đa văn hóa. Tại Việt Nam, đặc biệt là Thành phố Hồ Chí Minh (TPHCM), dù đã có những bước tiến về hành lang pháp lí và thực tiễn triển khai, song vẫn tồn tại những “khoảng trống” nghiên cứu về mô hình đặc thù cho đô thị, thiếu bộ tiêu chí đánh giá định lượng và các nghiên cứu thực nghiệm đánh giá hiệu quả dài hạn. Bài viết cung cấp cơ sở luận cứ khoa học quan trọng cho việc định hướng xây dựng và hoàn thiện chính sách phát triển giáo dục phổ thông hiện đại, bền vững và công bằng xã hội.
Từ khóa
trường tiên tiến, hội nhập quốc tế, cá nhân hóa học tập, trường học thông minh, giáo dục đô thị
Chi tiết bài viết
Tài liệu tham khảo
Alenezi, A. (2020). Barriers to smart school adoption in the developing world: An empirical study. Education and Information Technologies, 25(5), 3801-3816.
Altbach, P. G., & Knight, J. (2007). The internationalization of higher education: Motivations and realities. Journal of studies in international education, 11(3-4), 290-305.
Banks, J. A. (2010). Multicultural education: Issues and perspectives (7th ed.). Wiley.
Bishop, J. L., & Verleger, M. A. (2013). The flipped classroom: A survey of the research. ASEE National Conference Proceedings.
Blank, M. J., Melaville, A., & Shah, B. P. (2003). Making the difference: Research and practice in community schools. Coalition for Community Schools.
Brooks, R., & Waters, J. (2011). Student mobilities, migration and the internationalization of higher education. Palgrave Macmillan.
Bybee, R. W. (2013). The case for STEM education: Challenges and opportunities. NSTA Press.
Dang, T. T. H. (2019). Phát triển môi trường học tập thân thiện cho học sinh trong nhà trường phổ thông [Developing a friendly learning environment for students in secondary schools]. Vietnam Journal of Educational Sciences, 13, 49-53.
Dao, T. O. (2018). Tổ chức dạy học theo dự án môn Sinh học cấp THCS góp phần phát triển năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng giải quyết vấn đề cho học sinh [Project-based learning in Biology at the lower secondary level contributes to developing students' ability to apply knowledge and problem-solving skills]. [Master's Thesis, Hanoi University of Education].
Darling-Hammond, L., & Liebermann, A. (Eds.). (2012). Seeing the Future of Education: The Role of Learning in the Next Century. Harvard Education Press.
Deardorff, D. K. (2006). Identification and assessment of intercultural competence as a student outcome of internationalization. Journal of Studies in International Education, 10(3), 241-266. https://doi.org/10.1177/1028315306287002
Dinh, Q. B., & Phung, T. M. H. (2020). Quy trình thiết kế và sử dụng bài tập thực tiễn nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức cho học sinh trong dạy học chương “Chuyển hóa vật chất và năng lượng” (Sinh học 11) [The process of designing and using practical exercises to develop students' ability to apply knowledge in teaching the chapter “Material and Energy Transformation” (Biology 11)]. Vietnam Journal of Education, 477, 46-51.
Duong, C. T. (2014). Bất bình đẳng giữa đô thị và nông thôn trong tiếp cận giáo dục ở Việt Nam [Inequality between urban and rural areas in access to education in Vietnam]. Vietnam Journal of Social Sciences, 3(76), 73-85.
Euler, D. (2013). Germany’s dual vocational training system: A model for other countries?. Bertelsmann Stiftung.
Fullan, M., & Langworthy, M. (2014). A rich seam: How new pedagogies find deep learning. Pearson.
Gonzalez-Gomez, R., Cruzat, J., Hernández, H., Migeot, J., Legaz, A., Santamaria-García, H., ... & Ibañez, A. (2025). Qualitative and quantitative educational disparities and brain signatures in healthy aging and dementia across global settings. EClinicalMedicine, 82.
Hoang, T. T., & Ninh, T. H. (2017). Phát triển chương trình đào tạo, bồi dưỡng giáo viên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông Việt Nam [Developing teacher training and professional development programs to meet the requirements of reforming Vietnam's general education system]. Hanoi National University Journal of Science: Educational Research, 52, 1-10.
Knight, J. (2008). Higher education in turmoil: The changing world of internationalization. Sense Publishers.
Koh, T. S., Herring, S. C., & Hew, K. F. (2018). FutureSchools@Singapore: A case study of personalization and ICT-enabled pedagogy. Computers & Education, 126.
Kozol, J. (1991). Savage inequalities: Children in America’s schools. Crown Publishing.
Nguyen, D. C., & Dinh, V. T. (2022). Mô hình giáo dục đại học của một số nước tiên tiến trên thế giới và bài học kinh nghiệm cho giáo dục đại học ở Việt Nam [Higher education models in some advanced countries around the world and lessons learned for higher education in Vietnam]. Vietnam Journal of Education, 22(8), 52-58.
Nguyen, D. M., Nguyen, L. V. D., Nguyen, T. T. T., & Pham, T. B. D. (2023). Khoa học giáo dục Việt Nam-Thực tiễn đặt ra và xu hướng nghiên cứu giai đoạn 2023-2030 [Vietnamese Educational Science - Practical Challenges and Research Trends for the Period 2023-2030]. Vietnam Journal of Educational Sciences, 19(3), 1-8.
Nguyen, H. T. (2016). Một số đặc điểm của hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học môn Toán ở Trường THCS [Some characteristics of creative experiential learning activities in teaching mathematics at junior high schools]. Vietnam Journal of Educational Sciences, 131.
Niemi, H., & Multisilta, J. (2016). Digital storytelling promoting twenty-first century skills and student engagement. Technology, Pedagogy and Education, 25(4), 451-468.
OECD (2019). PISA 2018 Results (Volume III): What school life means for students’ lives. OECD Publishing.
OECD. (2021). The future of education and skills: Education 2030. OECD Publishing.
Pane, J. F., Steiner, E. D., Baird, M. D., & Hamilton, L. S. (2015). Continued Progress: Promising Evidence on Personalized Learning. RAND Corporation.
People's Committee of Ho Chi Minh City (2014). Quyết định số 3036/QĐ-UBND ngày 20 tháng 6 năm 2014 về ban hành tiêu chí trường tiên tiến theo xu thế hội nhập khu vực và quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh [Decision No. 3036/QD-UBND dated June 20, 2014, on promulgating criteria for advanced schools in line with regional and international integration trends in Ho Chi Minh City]. https://thuvienphapluat.vn
People's Committee of Ho Chi Minh City (2022). Quyết định số: 07/2022/QĐ-UBND ngày 18 tháng 3 năm 2022 của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh ban hành quy định về tiêu chí công nhận trường thực hiện chương trình chất lượng cao “trường tiên tiến, hội nhập quốc tế” tại Thành phố Hồ Chí Minh [Decision No. 07/2022/QD-UBND dated March 18, 2022, of the People's Committee of Ho Chi Minh City on promulgating regulations on criteria for recognizing schools implementing high-quality programs under the “Advanced and Internationally Integrated School” model in Ho Chi Minh City]. https://thuvienphapluat.vn
People's Committee of Ho Chi Minh City (2025). Quyết định số 2078/QĐ-UBND ngày 23 tháng 5 năm 2025 của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh về Ban hành Bộ tiêu chuẩn thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động của Trường thực hiện nội dung giáo dục chất lượng cao, tiên tiến, hội nhập khu vực và quốc tế trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh [Decision No. 2078/QD-UBND dated May 23, 2025, of the People's Committee of Ho Chi Minh City on the promulgation of the pilot set of standards for reforming the operational mechanism of schools implementing high-quality, advanced, regionally and internationally integrated education content in Ho Chi Minh City]. https://thuvienphapluat.vn
Pham, T. P. T., & Bui, T. N. (2020). Giải pháp xây dựng trường học hạnh phúc, giảm áp lực học tập cho học sinh tại khối Trung học phổ thông Nguyễn Bỉnh Khiêm-Hà Nội [Solutions for building happy schools and reducing academic pressure for students at Nguyen Binh Khiem High School, Hanoi]. Vietnam Journal of Educational Sciences, 34(10), 101-106.
Sahlberg, P. (2015). Finnish Lessons 2.0: What can the world learn from educational change in Finland?. Teachers College Press.
Tan, A. L., & Wong, S. L. (2012). Teaching and learning science through inquiry in a Singapore classroom. International Journal of Science Education, 34(15), 2155-2172.
Teichler, U. (2009). Internationalisation of higher education: European experiences. Asia Pacific education review, 10(1), 93-106.
Trinh, T. A. H., Nguyen, D. M., Nguyen, L. V. D., Pham, T. B. D., & Trinh, V. H. (2024). Thực trạng và định hướng nghiên cứu khoa học quản lí giáo dục [Current situation and research directions in educational management]. Vietnam Journal of Educational Sciences, 20(2), 1-7.
Voogt, J., Fisser, P., Good, J., Mishra, P., & Yadav, A. (2015). Computational thinking in compulsory education: Towards an agenda for research and practice. Education and Information Technologies, 20(4), 715-728.
Yoshimoto, K. (2020). Education for Character Building in Japan. Asia-Pacific Journal of Educational Development, 9(2).
Zhao, Y. (2012). World-class learners: Educating creative and entrepreneurial students. Corwin Press.
Altbach, P. G., & Knight, J. (2007). The internationalization of higher education: Motivations and realities. Journal of studies in international education, 11(3-4), 290-305.
Banks, J. A. (2010). Multicultural education: Issues and perspectives (7th ed.). Wiley.
Bishop, J. L., & Verleger, M. A. (2013). The flipped classroom: A survey of the research. ASEE National Conference Proceedings.
Blank, M. J., Melaville, A., & Shah, B. P. (2003). Making the difference: Research and practice in community schools. Coalition for Community Schools.
Brooks, R., & Waters, J. (2011). Student mobilities, migration and the internationalization of higher education. Palgrave Macmillan.
Bybee, R. W. (2013). The case for STEM education: Challenges and opportunities. NSTA Press.
Dang, T. T. H. (2019). Phát triển môi trường học tập thân thiện cho học sinh trong nhà trường phổ thông [Developing a friendly learning environment for students in secondary schools]. Vietnam Journal of Educational Sciences, 13, 49-53.
Dao, T. O. (2018). Tổ chức dạy học theo dự án môn Sinh học cấp THCS góp phần phát triển năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng giải quyết vấn đề cho học sinh [Project-based learning in Biology at the lower secondary level contributes to developing students' ability to apply knowledge and problem-solving skills]. [Master's Thesis, Hanoi University of Education].
Darling-Hammond, L., & Liebermann, A. (Eds.). (2012). Seeing the Future of Education: The Role of Learning in the Next Century. Harvard Education Press.
Deardorff, D. K. (2006). Identification and assessment of intercultural competence as a student outcome of internationalization. Journal of Studies in International Education, 10(3), 241-266. https://doi.org/10.1177/1028315306287002
Dinh, Q. B., & Phung, T. M. H. (2020). Quy trình thiết kế và sử dụng bài tập thực tiễn nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức cho học sinh trong dạy học chương “Chuyển hóa vật chất và năng lượng” (Sinh học 11) [The process of designing and using practical exercises to develop students' ability to apply knowledge in teaching the chapter “Material and Energy Transformation” (Biology 11)]. Vietnam Journal of Education, 477, 46-51.
Duong, C. T. (2014). Bất bình đẳng giữa đô thị và nông thôn trong tiếp cận giáo dục ở Việt Nam [Inequality between urban and rural areas in access to education in Vietnam]. Vietnam Journal of Social Sciences, 3(76), 73-85.
Euler, D. (2013). Germany’s dual vocational training system: A model for other countries?. Bertelsmann Stiftung.
Fullan, M., & Langworthy, M. (2014). A rich seam: How new pedagogies find deep learning. Pearson.
Gonzalez-Gomez, R., Cruzat, J., Hernández, H., Migeot, J., Legaz, A., Santamaria-García, H., ... & Ibañez, A. (2025). Qualitative and quantitative educational disparities and brain signatures in healthy aging and dementia across global settings. EClinicalMedicine, 82.
Hoang, T. T., & Ninh, T. H. (2017). Phát triển chương trình đào tạo, bồi dưỡng giáo viên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông Việt Nam [Developing teacher training and professional development programs to meet the requirements of reforming Vietnam's general education system]. Hanoi National University Journal of Science: Educational Research, 52, 1-10.
Knight, J. (2008). Higher education in turmoil: The changing world of internationalization. Sense Publishers.
Koh, T. S., Herring, S. C., & Hew, K. F. (2018). FutureSchools@Singapore: A case study of personalization and ICT-enabled pedagogy. Computers & Education, 126.
Kozol, J. (1991). Savage inequalities: Children in America’s schools. Crown Publishing.
Nguyen, D. C., & Dinh, V. T. (2022). Mô hình giáo dục đại học của một số nước tiên tiến trên thế giới và bài học kinh nghiệm cho giáo dục đại học ở Việt Nam [Higher education models in some advanced countries around the world and lessons learned for higher education in Vietnam]. Vietnam Journal of Education, 22(8), 52-58.
Nguyen, D. M., Nguyen, L. V. D., Nguyen, T. T. T., & Pham, T. B. D. (2023). Khoa học giáo dục Việt Nam-Thực tiễn đặt ra và xu hướng nghiên cứu giai đoạn 2023-2030 [Vietnamese Educational Science - Practical Challenges and Research Trends for the Period 2023-2030]. Vietnam Journal of Educational Sciences, 19(3), 1-8.
Nguyen, H. T. (2016). Một số đặc điểm của hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học môn Toán ở Trường THCS [Some characteristics of creative experiential learning activities in teaching mathematics at junior high schools]. Vietnam Journal of Educational Sciences, 131.
Niemi, H., & Multisilta, J. (2016). Digital storytelling promoting twenty-first century skills and student engagement. Technology, Pedagogy and Education, 25(4), 451-468.
OECD (2019). PISA 2018 Results (Volume III): What school life means for students’ lives. OECD Publishing.
OECD. (2021). The future of education and skills: Education 2030. OECD Publishing.
Pane, J. F., Steiner, E. D., Baird, M. D., & Hamilton, L. S. (2015). Continued Progress: Promising Evidence on Personalized Learning. RAND Corporation.
People's Committee of Ho Chi Minh City (2014). Quyết định số 3036/QĐ-UBND ngày 20 tháng 6 năm 2014 về ban hành tiêu chí trường tiên tiến theo xu thế hội nhập khu vực và quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh [Decision No. 3036/QD-UBND dated June 20, 2014, on promulgating criteria for advanced schools in line with regional and international integration trends in Ho Chi Minh City]. https://thuvienphapluat.vn
People's Committee of Ho Chi Minh City (2022). Quyết định số: 07/2022/QĐ-UBND ngày 18 tháng 3 năm 2022 của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh ban hành quy định về tiêu chí công nhận trường thực hiện chương trình chất lượng cao “trường tiên tiến, hội nhập quốc tế” tại Thành phố Hồ Chí Minh [Decision No. 07/2022/QD-UBND dated March 18, 2022, of the People's Committee of Ho Chi Minh City on promulgating regulations on criteria for recognizing schools implementing high-quality programs under the “Advanced and Internationally Integrated School” model in Ho Chi Minh City]. https://thuvienphapluat.vn
People's Committee of Ho Chi Minh City (2025). Quyết định số 2078/QĐ-UBND ngày 23 tháng 5 năm 2025 của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh về Ban hành Bộ tiêu chuẩn thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động của Trường thực hiện nội dung giáo dục chất lượng cao, tiên tiến, hội nhập khu vực và quốc tế trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh [Decision No. 2078/QD-UBND dated May 23, 2025, of the People's Committee of Ho Chi Minh City on the promulgation of the pilot set of standards for reforming the operational mechanism of schools implementing high-quality, advanced, regionally and internationally integrated education content in Ho Chi Minh City]. https://thuvienphapluat.vn
Pham, T. P. T., & Bui, T. N. (2020). Giải pháp xây dựng trường học hạnh phúc, giảm áp lực học tập cho học sinh tại khối Trung học phổ thông Nguyễn Bỉnh Khiêm-Hà Nội [Solutions for building happy schools and reducing academic pressure for students at Nguyen Binh Khiem High School, Hanoi]. Vietnam Journal of Educational Sciences, 34(10), 101-106.
Sahlberg, P. (2015). Finnish Lessons 2.0: What can the world learn from educational change in Finland?. Teachers College Press.
Tan, A. L., & Wong, S. L. (2012). Teaching and learning science through inquiry in a Singapore classroom. International Journal of Science Education, 34(15), 2155-2172.
Teichler, U. (2009). Internationalisation of higher education: European experiences. Asia Pacific education review, 10(1), 93-106.
Trinh, T. A. H., Nguyen, D. M., Nguyen, L. V. D., Pham, T. B. D., & Trinh, V. H. (2024). Thực trạng và định hướng nghiên cứu khoa học quản lí giáo dục [Current situation and research directions in educational management]. Vietnam Journal of Educational Sciences, 20(2), 1-7.
Voogt, J., Fisser, P., Good, J., Mishra, P., & Yadav, A. (2015). Computational thinking in compulsory education: Towards an agenda for research and practice. Education and Information Technologies, 20(4), 715-728.
Yoshimoto, K. (2020). Education for Character Building in Japan. Asia-Pacific Journal of Educational Development, 9(2).
Zhao, Y. (2012). World-class learners: Educating creative and entrepreneurial students. Corwin Press.