CẤU TRÚC BẤT PHÂN TRONG VĂN HÓA ĐÔNG Á VÀ TÍNH LIÊN PHƯƠNG TIỆN NỘI VĂN BẢN - TRƯỜNG HỢP BỘ BA TAM THỂ CỦA LƯU TỪ HÂN
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Sự trỗi dậy mạnh mẽ của văn học Đông Á trong những thập niên đầu thế kỷ XXI thường được lý giải là nhờ hỗ trợ của truyền thông kỹ thuật số. Tuy nhiên, bài viết cho rằng, chính cấu trúc bất phân của truyền thống văn hóa Đông Á là điều kiện thẩm mỹ nội tại, là phương thức phá vỡ các ranh giới biểu đạt giúp hình thành tính liên phương tiện nội văn bản, mang đến nhiều khả năng kết nối với các phương tiện truyền thông và các loại hình nghệ thuật khác. Khảo sát bộ ba Tam thể của Lưu Từ Hân và vận dụng lý thuyết liên phương tiện của W.Wolf, bài viết phân tích ba biểu hiện tiêu biểu của cấu trúc bất phân: Hư - Thực phá ranh giới thực tại và mô phỏng, Văn - Sử - Triết - Khoa học phá ranh giới giữa các lĩnh vực tri thức, Ý - Tượng phá ranh giới ngôn ngữ và hình ảnh, qua đó làm rõ tính bất phân không chỉ là đặc điểm cấu trúc của tác phẩm mà còn là nền tảng cho việc triển khai liên phương tiện nội văn bản. Bộ ba Tam thể của Lưu Từ Hân gợi mở suy nghĩ về khả năng vận động của văn học Đông Á trong bối cảnh công nghệ số thế kỷ XXI.
Từ khóa
Cấu trúc bất phân, Hư - Thực, Văn - Sử - Triết - Khoa học, Ý - Tượng, Liên phương tiện, Bộ ba Tam Thể, Lưu Từ Hân.
Chi tiết bài viết
Tài liệu tham khảo
Card, O. S. (2014). Trò chơi của Ender [Ender’s Game]. Lao Dong Publishing House.
Dan, H. T. (2023). Từ khóa lý luận văn học phương Tây: Tính liên phương tiện [Keywords in Western literary theory: Intermediality]. Ngoại quốc văn học [Foreign Literature], (6), 96–110.
Han, D. Q., & Liu, D. H. (2021). Bàn về nghệ thuật tự sự trong tiểu thuyết khoa học viễn tưởng của Lưu Từ Hân [On the narrative art in Liu Cixin’s science fiction]. Nghiên cứu văn học đương đại Trung Quốc [Chinese Contemporary Literature Studies], (2), 71–76. https://www.chinawriter.com.cn/n1/2021/0317/c437121-32053893.html.
Liu, C. X. (2025a). Tam thể [The Three-Body Problem] (L. Huong, Trans.). Hanoi Publishing House.
Liu, C. X. (2025b). Tử thần sống mãi [Death’s End] (L. Huong, Trans.). Hanoi Publishing House.
Liu, C. X. (2026). Khu rừng đen tối [The Dark Forest] (L. Huong, Trans.). Hanoi Publishing House.
Meng, R. (2025). Genre borrowing, secondary creation, and parody: A transmedia narrative study of The Three-Body IP. https://film.xmu.edu.cn
Shi, X. (2024). Khoa học viễn tưởng của cường quốc: Tự sự xuyên phương tiện của thế giới truyện Tam thể [Science fiction of a superpower: Transmedia narration of the Three-Body world]. https://www.zgwypl.com/content/details81_442977.html
Takami, K. (2019). Trò chơi sinh tử [Battle Royale]. Hoi Nha Van Publishing House.
Yang, C. (2023, February 23). Sức hút của hiện thực: Dương Thần bàn về chuyển thể điện ảnh của Tam thể [The gravity of reality: Yang Chen on the cinematic adaptation of The Three-Body Problem]. ARTFORUM China. https://www.artforum.com.cn/slant/14438
Zhang, S. (2023). Tự sự liên phương tiện và giá trị văn hóa đa nguyên của phim truyền hình khoa học viễn tưởng Tam thể [Transmedia narrative and multicultural values of the science fiction television series The Three-Body Problem]. Nghiên cứu Truyền hình [TV Research], (5), 55–57.