Lựa chọn nội dung giáo dục văn hóa Việt Nam trong đào tạo sinh viên quốc tế: Tiếp cận từ Khung UNESCO (2024)
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Bài báo mô tả và phân tích nội dung giáo dục văn hóa Việt Nam trong ba chương trình đào tạo dành cho sinh viên quốc tế: Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh (HCMUE) và Trường Đại học Sư phạm Hà Nội (HNUE) — cùng ngành Tiếng Việt và Văn hóa Việt Nam — và Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (USSH VNUHCM) — ngành Việt Nam học. Bằng phương pháp phân tích tài liệu và thống kê mô tả, nghiên cứu rà soát toàn bộ khung chương trình đào tạo, phân loại các học phần có nội dung văn hóa trực tiếp theo Khung thành tố văn hóa, sau đó đối chiếu với ba nội dung then chốt của Khung UNESCO về Giáo dục Văn hóa và Nghệ thuật (2024) — học tập gắn bối cảnh, nguyên tắc đồng kiến tạo, và coi trọng đa dạng bản sắc cùng năng lực phản biện văn hóa. Kết quả cho thấy nội dung văn hóa hiện nay được lựa chọn theo một triết lý mang tính kế thừa — tích lũy các chủ đề truyền thống quen thuộc thuộc thành tố văn hóa tổ chức đời sống cá nhân, để lại khoảng trống đáng kể ở hai thành tố văn hóa nhận thức và ứng xử với môi trường xã hội ở cả ba chương trình; đối chiếu với Khung UNESCO (2024), HCMUE và HNUE thể hiện khá rõ nguyên tắc học tập gắn bối cảnh, HNUE nổi bật về nguyên tắc đồng kiến tạo qua học phần thực địa, trong khi năng lực phản biện văn hóa chưa được thiết kế tường minh ở cả ba chương trình. Trên cơ sở đó, bài báo đề xuất bổ sung nội dung ở hai thành tố còn khuyết và nội dung địa phương hóa, mở rộng mô hình học phần thực địa, đối chiếu văn hóa nguồn — văn hóa đích, và bổ sung tường minh mục tiêu phản biện văn hóa trong đề cương học phần — nhằm cung cấp căn cứ tham khảo cho việc xây dựng, cải tiến chương trình đào tạo tiếng Việt và văn hóa Việt Nam cho sinh viên quốc tế. Hạn chế của nghiên cứu là phạm vi khảo sát mới dừng ở ba chương trình, dựa trên văn bản công khai chưa khảo sát thực tế giảng dạy, cần được kiểm chứng thêm qua các nghiên cứu tiếp theo.
Từ khóa: Giáo dục văn hóa; Giáo dục xuyên văn hóa; Khung UNESCO về Giáo dục Văn hóa và Nghệ thuật (2024); Sinh viên quốc tế; Tiếng Việt như một ngoại ngữ
Chi tiết bài viết
Tài liệu tham khảo
Byram, M. (1997). Teaching and assessing intercultural communicative competence. Multilingual Matters.
Hanoi National University of Education. (n.d.). Khung chương trình đào tạo: Tiếng Việt và văn hoá Việt Nam [Curriculum framework: Vietnamese language and culture]. Retrieved from https://tuyensinh.hnue.edu.vn/khungchuongtrinh/520
Ho Chi Minh City University of Education. (2024). Chương trình đào tạo ngành Tiếng Việt và văn hoá Việt Nam [Training program in Vietnamese language and culture (Issued under Decision No. 2619/QĐ-ĐHSP dated September 4, 2024)]. Ho Chi Minh City University of Education.
Kramsch, C. (1998). Language and culture. Oxford University Press.
Kramsch, C. (2006). From communicative competence to symbolic competence. The Modern Language Journal, 90(2), 249–252.
Lafayette, R. C. (1997). Integrating the teaching of culture into the foreign language classroom. In P. R. Heusinkveld (Ed.), Pathways to culture (pp. 119–148). Intercultural Press.
Levine-West, G., Lam, Y., & Schaeffer, G. (2023). Study abroad in a (post-) pandemic world: Our new normal and some reasons for optimism. L2 Journal, 15(2).
Nguyễn, V. H. (2021). Bản sắc: đặc trưng và ý thức căn tính [Identity: Characteristics and identity awareness]. Tạp chí Văn hóa học [Journal of Cultural Studies], 1(53), 3–9.
Sharifian, F. (2015). Cultural linguistics. In F. Sharifian (Ed.), The Routledge handbook of language and culture (pp. 473–492). Routledge.
Sharifian, F. (2017). Cultural linguistics: Cultural conceptualisations and language. John Benjamins Publishing Company.
Trần, N. T. (1997). Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam [Searching for the cultural identity of Vietnam]. Ho Chi Minh City Publishing House.
UNESCO. (2024). UNESCO Framework for Culture and Arts Education. https://www.unesco.org/en/articles/unesco-framework-culture-and-arts-education-implementation-guidance
University of Social Sciences and Humanities, Vietnam National University Ho Chi Minh City. (n.d.). Chương trình đào tạo ngành Việt Nam học (hệ chính quy dành cho người nước ngoài) [Training program in Vietnamese Studies (for international students)].