WHEN THE WORLD CALLS BACK: RESPONSIVE LISTENING IN MUSAN CHO OH-HYUN’S ZEN SIJO

Tóm tắt

Bài viết khảo sát vai trò của âm thanh và sự lắng nghe trong thơ sijo Thiền của Musan Cho Oh-hyun, qua đó chuyển trọng tâm từ ý nghĩa Phật giáo của sự nghe sang những biến đổi trong mối quan hệ giữa người nghe và thế giới do trải nghiệm thính giác tạo nên. Trên cơ sở khảo sát 108 bài thơ trong tuyển tập bản dịch tiếng Anh For Nirvana: 108 Zen Sijo Poems của Heinz Insu Fenkl và đọc đối chiếu một số bài thơ tiêu biểu với nguyên bản trong tuyển tập tiếng Hàn năm 2012 của Musan, nghiên cứu đặt tư tưởng Phật giáo về sự nghe trong đối thoại với hiện tượng học thính giác. Bài viết đề xuất khái niệm lắng nghe hồi ứng (responsive listening) để chỉ một cấu trúc thi pháp trong đó âm thanh gọi sự chú ý, làm cho các ranh giới không gian, thân thể, tri giác hay quan hệ không còn hoàn toàn khép kín, và có thể làm thay đổi vị thế của người nghe. Sự thay đổi này có thể diễn ra trên các phương diện không gian, thân thể, tri giác, diễn giải hoặc đạo đức, nhưng không phải lúc nào cũng xuất hiện hoặc đạt đến sự hoàn tất. Một số bài thơ trì hoãn khả năng tự nghe chính mình, làm mờ ranh giới giữa sự rời đi của nguồn phát âm thanh và sự hiện diện của âm thanh vẫn tiếp diễn trong tri giác, hoặc bộc lộ chính những giới hạn của sự nghe. Qua đó, bài viết cho rằng thi pháp âm thanh của Musan không trình hiện sự nghe như một sự tiếp nhận thụ động hay một con đường tất yếu dẫn đến chứng ngộ, mà như một phương thức thiết lập quan hệ với thế giới. Âm thanh làm thay đổi vị thế của người nghe đối với những gì được nghe, đồng thời làm hiển lộ giới hạn của chính khả năng lắng nghe.