BIỂN ĐÔNG TRONG LỢI ÍCH CHIẾN LƯỢC CỦA NHẬT BẢN NHỮNG THẬP NIÊN ĐẦU THẾ KỶ XXI

Tóm tắt

Dưới tác động của các hoạt động quân sự hóa và yêu sách chủ quyền đơn phương từ Trung Quốc, Nhật Bản đã tăng cường hiện diện tại Biển Đông nhằm bảo vệ an ninh hàng hải và duy trì trật tự quốc tế dựa trên luật lệ. Từ thời Thủ tướng Abe Shinzo, Nhật triển khai chính sách “Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở” (FOIP), xác định Biển Đông là tuyến hàng hải huyết mạch và không gian kết nối chiến lược giữa các khu vực. Các lợi ích cốt lõi của Nhật Bản tại Biển Đông bao gồm: bảo vệ tự do hàng hải và hàng không, duy trì ổn định khu vực và kiềm chế ảnh hưởng của Trung Quốc. Để đạt được các mục tiêu này, Tokyo đẩy mạnh hợp tác an ninh với các nước Đông Nam Á thông qua hỗ trợ nâng cao năng lực tuần tra biển, tổ chức tập trận chung, cung cấp viện trợ quốc phòng và thúc đẩy đối thoại chiến lược. Đồng thời, Nhật cũng mở rộng phối hợp với các đối tác như Mỹ, Úc và Ấn Độ trong các cơ chế đa phương như Bộ tứ Kim cương (QUAD). Trong những thập niên đầu thế kỷ XXI, Nhật Bản đã chuyển từ vai trò quan sát sang chủ động định hình môi trường an ninh khu vực, phản ánh vai trò ngày càng nổi bật của một cường quốc tầm trung tích cực tại Biển Đông.