TỈNH THỨC VÀ CỨU CHUỘC TRONG THƠ TÌNH MIỀN NAM 1954 – 1975

Tóm tắt

Giai đoạn 1954 – 1975 là một thời kỳ lịch sử đặc biệt, khi đất nước bị chia cắt và miền Nam trở thành trung tâm của những biến động chính trị, văn hóa và xã hội. Chính bối cảnh xã hội này đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến tư thế và tư duy của lực lượng sáng tác, hình thành nên nhiều khuyh hướng sáng tác đa dạng. Bên cạnh dòng thơ tranh đấu, dân tộc, phản chiến hay phản kháng thì dòng thơ về đề tài tình yêu nam nữ cũng góp mặt mạnh mẽ với nhiều giọng thơ đa dạng, có thể nhắc đến những tên tuổi nổi bật như Nguyên Sa, Nguyễn Tất Nhiên, Phạm Thiên Thư, Cung Trầm Tưởng, Đinh Hùng, Du tử Lê,… Trong bài viết này, chúng tôi tập trung giới thiệu và phân tích hai phạm trù tinh thần xuất hiện liên tục trong thi phẩm của các nhà thơ thuộc khuynh hướng này, đó là sự tỉnh thức và sự cứu chuộc của tình yêu và đối với tình yêu. Đó có thể là sự tỉnh thức của nhân vật hay chủ thể trữ tình khi nhận thấy được sự mong manh bất toàn của tình yêu, sự bất lực trước thời cuộc và sự hữu hạn của kiếp người. Đồng thời cũng chính tình yêu đã mang lại cho họ cảm giác được cứu chuộc, khi tình yêu trở thành nơi trú ẩn và cứu rỗi trái tim thì thơ ca về tình yêu lại hóa thành cứu cánh cho những mong muốn mãnh liệt vươn tới cái đẹp của hiện thực đầy bất trắc.