SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA VƯƠNG QUỐC KUSH (THẾ KỈ VIII TCN – THẾ KỈ I TCN)

Tóm tắt

Từ kết quả phân tích các tư liệu khảo cổ và những công trình nghiên cứu về lịch sử khu vực Nubia, bằng phương pháp lịch sử và phương pháp logic, bài viết này tập trung làm rõ quá trình hình thành và phát triển của Vương quốc Kush từ thế kỉ VIII TCN đến thế kỉ I TCN. Kết quả nghiên cứu cho thấy sự phát triển của Kush chịu tác động bởi ba yếu tố chính: (1) điều kiện tự nhiên thuận lợi và vị trí chiến lược tại lưu vực sông Nile giúp hình thành các trung tâm chính trị - kinh tế như Napata và Meroe; (2) sự tiếp biến văn hóa với Ai Cập, đồng thời khẳng định quá trình bản địa hóa đã tạo nên một bản sắc văn minh riêng biệt thể hiện qua kiến trúc, chữ viết và tín ngưỡng; (3) mối quan hệ ngoại giao và thương mại với các nền văn minh lớn như Ai Cập, La Mã và các vương quốc lân cận góp phần củng cố sự hưng thịnh lâu dài. Đóng góp học thuật của nghiên cứu nằm ở việc bổ sung góc nhìn mới về Kush như một thực thể chính trị - văn hóa độc lập, có vai trò chủ động trong lịch sử châu Phi cổ đại, thay vì chỉ được nhìn nhận dưới lăng kính phụ thuộc vào Ai Cập.