PHÂN TÍCH THÀNH PHẦN CHÍNH CÁC YẾU TỐ MÔI TRƯỜNG ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÂN BỐ CỦA GAI MA VƯƠNG (Tribulus terrestris L.) Ở KHU VỰC PHÍA NAM TỈNH KHÁNH HÒA
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Nghiên cứu này khảo sát hiện trạng phân bố sinh thái của loài cây Gai ma vương (Tribulus terrestris L.) được ghi trong Sách Đỏ Việt Nam (EN), thường mọc hoang ở các vùng ven biển tỉnh Khánh Hòa. Nghiên cứu này tập trung phân tích đặc điểm khí hậu và thành phần chính của yếu tố lí hóa của đất lấy mẫu từ xã Thái An, xã Mỹ Tân và phường Đô Vinh ảnh hưởng đến sự phân bố của loài Gai ma vương trong tự nhiên. Kết quả phân tích cho thấy khu vực nghiên cứu có môi trường nóng và khí hậu rất khô, cùng với nhiệt độ và độ ẩm theo mùa rất cao. Chỉ số lí hóa của đất chủ yếu là đất cát với tỉ lệ cao, nhưng cũng có độ pH thấp (7.45 – 8.77) và nồng độ chất dinh dưỡng thấp. Phân tích thành phần chính (PCA) cũng cho thấy có sự khác biệt về các yếu tố môi trường tại các địa điểm nghiên cứu này. Cụ thể, có tương quan thuận giữa hàm lượng sét ở Thái An và K2O, và tương quan nghịch giữa hàm lượng sét và các chất hữu cơ. Tại Mỹ Tân, mối quan hệ tích cực giữa đất sét và K2O còn mạnh hơn, và mối tương quan tích cực giữa pH, EC và cát còn mạnh hơn nữa ở những vùng đất có nhiều đất sét. Tại Đỗ Vinh, chúng ta có mối tương quan tích cực rất tốt giữa pH, EC và N dễ hấp thụ, nhưng lại có mối tương quan kém giữa P2O5 và K2O ở tầng đất có nồng độ cao hơn. EC và N dễ hấp thụ có mối tương quan rất tốt, nhưng pH và hàm lượng chất dinh dưỡng chỉ có tương quan dương.
Từ khóa
Gai ma vương, đặc điểm sinh thái, hóa - lí đất, phân tích thành phần chính
Chi tiết bài viết
Tài liệu tham khảo
Brady, N. C., & Weil, R. R. (2016). The nature and properties of soils (15th ed.). Pearson Education.
Do, H. B., Dang, Q. C., Bui, X. C., Nguyen, T. D., Do, T. D., Pham, V. H., Vu, N. L., Pham, D. M., Pham, K. M., Doan, T. N., Nguyen, T., & Tran, T. (2006). Medicinal plants and medicinal animals in Vietnam Vol 1. Science and Technology Publishing House.
Do, T. L. (2004). Medicinal Plants and Medicinal Herbs of Vietnam. Medical Publishing House.
Elkamali, H. H., Eltahir, A. S., Yousif, I. S., Khalid, A. M. H., & Elneel, E. A. (2016). Comparative Anatomical Study of the Stems and Leaflets of Tribulus longipetalous, T. pentandrus and T. terrestris (Zygophyllaceae). Open Access Library Journal, 3(8), e2810. https://doi.org/10.4236/oalib.1102810
Gibson, A. C. (1996). Structure-function relations of desert plants. Springer-Verlag.
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2010). Multivariate data analysis (7th ed.). Pearson Prentice Hall.
Huang, T.-C., & Hsieh, T.-H. (1994). Notes on the flora of Taiwan(18)--Tribulus L. (Zygophyllaceae). Taiwania, 39(1-2), 61–71.
Institute of Soil Science and Agricultural Chemistry. (1998). Handbook of soil, water, fertilizer, plant analysis. Agricultural Publishing House.
Jolliffe, I. T. (2002). Principal component analysis (2nd ed.). Springer.
Malik, T., Singh, P., & Sharma, R. (2012). Ecological studies on Tribulus terrestris Linn.: A medicinally important weed. Journal of Medicinal Plants Research, 6(14), 2736–2742. https://doi.org/10.1007/s13399-012-0312-7
Marschner, H. (2012). Marschner's mineral nutrition of higher plants (3rd ed.). Academic Press.
Mathur, M. (2014). Spatio-temporal Variability in Distribution Patterns of Tribulus terrestris: Linking Patterns and Processes. Journal of Agricultural Science and Technology, 16,
1187-1201.
Ministry of Science and Technology. (2011). Soil quality - Determination of total organic carbon - Walkley Black method (TCVN 8941:2011). Hanoi.
Ministry of Science, Technology and Environment. (1999). Soil quality - Determination of total nitrogen - Modified Kjeldahl method (TCVN 6498:1999). Hanoi.
Ministry of Science, Technology and Environment. (2011). Soil quality: Determination of bio available phosphorus – Olsen method (TCVN 8661:2011). Hanoi.
Ministry of Science and Technology. (2011). Soil quality - Method for determination of bio-available potassium (TCVN 8662:2011). Hanoi.
Ministry of Science and Technology. (2009). Soil quality - Method for the determination of bio-available nitrogen (TCVN 5255:2009). Hanoi.
Mirsa, D. (1962). Tribulus terrestris weed in arid zone farming. Indian Journal of Agronomy, 7(2), 136-141.
NCSS, LLC. (2007). NCSS (Version 2007) [Computer software].
Nguyen, K. V. (Ed.), Nguyen, T. H., Phan, K. L., & Nguyen, T. H. (2000). Bioclimatic diagrams of Vietnam. Vietnam National University Hanoi Publishing House.
Pathak, P. S. (1970). Contributions to the ecology of Tribulus terrestris Linn. II. Habitat studies. Agra University Journal of Research Science, 19(2), 149-166.
People's Committee of Ninh Thuan Province. (n.d.). Natural and social conditions. Ninh Thuan Portal. Retrieved July 24, 2025, from https://ninhthuan.gov.vn:443/portal/Pages/Dieu-kien-tu-nhien-va-xa-hoi-.aspx
Pham, V. N. (2021). Plant morphology and anatomy. Ho Chi Minh City University of Education Publishing House.
Pham, V. N., Quach, V. T. E. (2024). Ecology. Ho Chi Minh City University of Education Publishing House.
Quach, V. T. E. & Hoang, T. M. N. (2025). Effect of culture conditions on the growth of in vitro Tribulus terrestris L. HCMUE Journal of Science, 22(4), 610-621. https://doi.org/10.54607/hcmue.js.22.4.4597(2025)
Quinn, G. P., & Keough, M. J. (2002). Experimental design and data analysis for biologists. Cambridge University Press.
Raju, P. S., & Raju, A. J. S. (2023). Polychorous puncture vine Tribulus terrestris L. (Zygophyllaceae), a potential forage source for a guild of insect pollinators during the wet season. Journal of Threatened Taxa, 15(5), 23279-23282. https://doi.org/10.11609/jott.8276.15.5.23279-23282
Semerdjieva, I., & Evstatieva, L. (2010). Distribution and Resources Evaluation of Tribulus Terrestris L. (Zygophyllaceae) Population in Thracian Floristic Region. Biotechnology & Biotechnological Equipment, 24(sup1), 56-65. https://doi.org/10.1080/13102818.2010.10817812
Statgraphics Technologies. (2001). Statgraphics plus for Windows (Version 4.1) [Computer software].
Tran, D. B. (2023). Tribulus terrestris. In Vietnam Red Data Book: Online Version 2024-1 (p. L379). Viet Nam Red List of Threatened Species. Retrieved August 22, 2025, from http://vnredlist.vast.vn/tribulus-terrestris-l-1753/
Triola, M. F. (2006). Elementary Statistics (10th ed.). Pearson Education.
Tripathi, A. K, Sharma, J. K, Bhatt, G. D, & Ahmad, M. M. (2019). Gregarious Colonization of Tribulus terrestris L. (Puncture Vine): ecological implications. Environment and Ecology, 37(3B), 1092–1099.
Tu, T. N., Pham, T. M., & Bui, T. T. (2018). Research on climate characteristics of Ninh Thuan province. Journal of Hydro - Meteorology, (21), 21-28. Retrieved July 24, 2025, from http://tapchikttv.vn/data/article/143/04.%20Tu%20Thi%20Nam.pdf
Walpole, R. E., Myers, R. H., Myers, S. L., & Ye, K. (2012). Probability & Statistics for Engineers & Scientists (9th ed.). Pearson Prentice Hall.