“RỖNG” VÀ “KHÔNG” TRONG TẬP TRUYỆN NGẮN NGƯỜI ĐÀI BẮC QUA PHƯƠNG DIỆN KẾT CẤU KHÔNG GIAN: MỘT CÁCH TIẾP CẬN HIỆN TƯỢNG HỌC VÀ BẢN THỂ HỌC

Tóm tắt

Trong phạm vi bài viết, rỗng được triển khai như hệ quả và biểu hiện của tâm thế lưu vong. “Không” được quy chiếu với tinh thần triết mĩ Thiền – Không. Mối quan hệ giữa rỗng và không là mối quan hệ giữa hiện tượng học và bản thể học. Hai phạm trù này không mâu thuẫn mà song hành như hai tầng biểu hiện giao cắt trên cùng một xác thân lưu vong, cho thấy căn tính phức tạp (do con người Á Đông chịu ảnh hưởng sâu sắc của lưu vong nhưng vẫn mang vết tích bản thể Đông phương). Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hậu thuộc địa, việc khảo sát trạng thái rỗng hậu lưu vong và khả năng “trở về với không” là hướng nghiên cứu cần thiết. Người Đài Bắc (Bạch Tiên Dũng) là thực hành văn chương để lưu giữ một giai đoạn lịch sử dân tộc và một căn tính Trung Hoa mà trong đó “rỗng” và “không” là ngôn ngữ truyền tải. Thay vì khép lại không gian lưu vong với bất lực, tuyệt vọng, Bạch Tiên Dũng mở ra tầng không gian khác đầy tính khai thị của “không” – đây chính là điểm đặc biệt của ông so với các trang văn về lưu vong khác. Bạch Tiên Dũng không chỉ viết về lưu vong (cảm thức một giai đoạn lịch sử), ông viết cả về tinh thần phương Đông (căn tính dân tộc). Nói cách khác, trọng tâm của Bạch Tiên Dũng là cả hiện tượng học (rỗng) và bản thể học (không), tạo nên bức tranh toàn vẹn về tình cảnh lưu vong của người Đại lục.