NGHIÊN CỨU TỔNG QUAN VỀ GIÁO DỤC VÌ SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG TRONG ĐÀO TẠO GIÁO VIÊN VÀ TRONG DẠY HỌC CÁC MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊN Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG Ở VIỆT NAM
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Giáo dục vì sự phát triển bền vững đóng vai trò then chốt trong việc hiện thực hóa các mục tiêu phát triển bền vững. Nghiên cứu này sử dụng phương pháp tổng quan tài liệu để phân tích việc tích hợp giáo dục vì sự phát triển bền vững vào đào tạo giáo viên và giảng dạy các môn khoa học tự nhiên ở cấp trung học. Dữ liệu chủ yếu được thu thập từ Google Scholar và các nguồn học thuật trong nước. Kết quả cho thấy ESD đã được thể hiện rõ trong chương trình giáo dục môn Khoa học tự nhiên năm 2018 và là chủ đề của nhiều nghiên cứu, chủ yếu thông qua thiết kế bài học hoặc quy trình tích hợp. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện tại vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế cần được khắc phục. Trong lĩnh vực đào tạo giáo viên, số lượng nghiên cứu còn hạn chế, đặc biệt thiếu các nghiên cứu thực nghiệm về mô hình, quy trình hoặc bài học cũng như đánh giá năng lực triển khai của giáo viên tập sự. Nghiên cứu đề xuất tăng cường áp dụng các mô hình dạy học và lí thuyết phù hợp, cải tiến phương pháp nghiên cứu và mở rộng phạm vi triển khai giáo dục vì sự phát triển bền vững trong giáo dục khoa học tại Việt Nam.
Từ khóa
nghiên cứu tổng quan, phát triển bền vững, đào tạo giáo viên, giáo dục khoa học, Việt Nam
Chi tiết bài viết
Tài liệu tham khảo
Bộ GD&ĐT. (2018a). Chương trình giáo dục phổ thông môn Hoá học. Hà Nội
Bộ GD&ĐT. (2018b). Chương trình giáo dục phổ thông môn khoa học tự nhiên. Hà Nội
Bộ GD&ĐT. (2018c). Chương trình giáo dục phổ thông môn Sinh học. Hà Nội
Bộ GD&ĐT. (2018d). Chương trình giáo dục phổ thông môn Vật lí. Hà Nội
Brandt, J.-O., Barth, M., Merritt, E., & Hale, A. (2021). A matter of connection: The 4 Cs of learning in pre-service teacher education for sustainability. Journal of Cleaner Production, 279, 123749. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.123749
Brandt, J.-O., Bürgener, L., Barth, M., & Redman, A. (2019). Becoming a competent teacher in education for sustainable development. International Journal of Sustainability in Higher Education, 20(4), 630–653. https://doi.org/10.1108/IJSHE-10-2018-0183
Bùi, T. T. N., & Hà, V. D. (2024). Tích hợp giáo dục vì sự phát triển bền vững trong đào tạo giáo viên và trong dạy học ở trường phổ thông: Một nghiên cứu tổng quan. Tạp Chí Khoa Học Giáo Dục Việt Nam, 20(S1). https://doi.org/10.15625/2615-8957/12420102
Burmeister, M., Rauch, F., & Eilks, I. (2012). Education for Sustainable Development (ESD) and chemistry education. In Chemistry Education Research and Practice (Vol. 13, Issue 2, pp. 59–68). Royal Society of Chemistry. https://doi.org/10.1039/c1rp90060a
Chu, N. A., Tran, T. T., Pham, K. C., Dang, T. M. P., Bui, T. T. N., & Tuong, D. H. (2024). Building STEM topics in Blended learning about energy to contribute to sustainable development education. ARTICLE INFORMATION ABSTRACT Journal: Vinh University Journal of Science Educational Science and Technology, 53(3C), 28–39. https://doi.org/10.56824/vujs.2024c085c
Đào, T. H. H., Nguyễn, H. G. K., Nguyễn, N. T., Nguyễn, T. K. N., & Thái, H. M. (2024). Thiết kế bài dạy tích hợp giáo dục phát triển bền vững trong môn Hoá học thông qua mô hình “Lớp học đảo ngược” trên hệ sinh thái giáo dục số. Tạp Chí Giáo dục, 24(đặc biệt 9), 131–137. Truy vấn từ https://tcgd.tapchigiaoduc.edu.vn/index.php/tapchi/article/view/2209
Dao, T. H. H., Nguyen, H. G. K., Ta, M. T., & Thai, H. M. (2024). Implementing Education for Sustainable Development at High Schools: Lessons Learned from a Case of Teaching about Halogen-Containing Pesticides in Vietnam. Journal of Chemical Education, 101(11), 4870–4882. https://doi.org/10.1021/acs.jchemed.4c00803
Đỗ, H. T., & Nguyễn, D. L. (2021). Bồi dưỡng năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn qua tổ chức các hoạt động trải nghiệm gắn với giáo dục phát triển bền vững trong dạy học vật lí. HNUE JOURNAL OF SCIENCE Educational Sciences, 66(2), 174–185. https://doi.org/10.18173/2354-1075.2021-0032
Đỗ, H. T., Nguyễn, Q. L., & Hoàng, T. H. (2025). Tích hợp giáo dục phát triển bền vững theo mô hình stse trong hoạt động giáo dục ở trường phổ thông. TNU Journal of Science and Technology, 230(04), 425–432. https://doi.org/10.34238/tnu-jst.12455
Eilks, I. (2015). Science education and education for sustainable development - justifications, models, practices and perspectives. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 11(1), 149–158. https://doi.org/10.12973/eurasia.2015.1313a
Gusenbauer, M., & Haddaway, N. R. (2020). Which academic search systems are suitable for systematic reviews or meta-analyses? Evaluating retrieval qualities of Google Scholar, PubMed, and 26 other resources. Research Synthesis Methods, 11(2), 181–217. https://doi.org/10.1002/jrsm.1378
Hà, V. D. (2024a). Đề xuất quy trình xây dựng chủ đề tích hợp giáo dục vì sự phát triển bền vững trong dạy học “sinh thái học và môi trường” (sinh học 12). Tạp Chí Khoa Học Giáo Dục Việt Nam, 20(11). https://doi.org/10.15625/2615-8957/12411106
Hà, V. D. (2024b). Sử dụng phương pháp webquest trong tổ chức dạy học tích hợp giáo dục vì sự phát triển bền vững chủ đề “hệ sinh thái và vấn đề phát triển bền vững” (sinh học 12). VJE Tạp Chí Giáo Dục, 22, 42–47.
Hà, V. D. (2025a). Đề xuất quy trình và biện pháp rèn luyện năng lực dạy học tích hợp giáo dục vì sự phát triển bền vững cho sinh viên ngành sư phạm sinh học. Tạp Chí Khoa Học, 22(5), 824–837. https://doi.org/10.54607/hcmue.js.22.5.4930(2025)
Hà, V. D. (2025b). Đề xuất tiêu chí đánh giá năng lực dạy học tích hợp giáo dục vì sự phát triển bền vững của sinh viên ngành sư phạm sinh học. Tạp Chí Giáo Dục, 25(2), 411–415.
Hà, V. D. (2025c). Năng lực dạy học tích hợp giáo dục vì sự phát triển bền vững của sinh viên ngành sư phạm sinh học: nghiên cứu thực trạng tại một số trường đại học ở việt nam. Tạp Chí Giáo Dục, 21(06). https://doi.org/10.15625/2615-8957/12510604
Hà, V. D., Lê, T. T. H., Lã, P. T., Nguyễn, N. Á., Nguyễn, V. H., & Hồ, T. M. (2025). Nghiên cứu đề xuất khung năng lực tích hợp giáo dục vì sự phát triển bền vững (esd) trong dạy học ở trường phổ thông. VJE Tạp Chí Giáo Dục, 10, 12–17.
Hà, V. D., Nguyễn, L. C., Đoàn, T. P. T., Đỗ, T. L., & Bùi, T. T. N. (2024). Thực trạng tích hợp giáo dục vì sự phát triển bền vững trong dạy học “sinh thái học và môi trường” (sinh học 12): nghiên cứu tại một số trường trung học phổ thông ở hà nội và thành phố hồ chí minh. Tạp Chí Nghiên Cứu Khoa Học và Phát Triển, 98–106. https://doi.org/10.58902/tcnckhpt.v3i3.164
Jegstad, K. M., Gjøtterud, S. M., & Sinnes, A. T. (2018). Science teacher education for sustainable development: a case study of a residential field course in a Norwegian pre-service teacher education programme. Journal of Adventure Education and Outdoor Learning, 18(2), 99–114. https://doi.org/10.1080/14729679.2017.1374192
Jegstad, K. M., & Sinnes, A. T. (2015). Chemistry Teaching for the Future: A model for secondary chemistry education for sustainable development. International Journal of Science Education, 37(4), 655–683. https://doi.org/10.1080/09500693.2014.1003988
Kieu, T. K., & Singer, J. (2017). Involvement of ngos in training teachers in education for sustainable development in vietnam: a case study. European Journal of Sustainable Development, 6(1). https://doi.org/10.14207/ejsd.2017.v6n1p153
Lê, H. T., Lê, H. Á., Đặng, V. H., Phạm, T. V., Nguyễn, M. T., & Thái, H. M. (2025). Thiết kế trò chơi tích hợp nội dung giáo dục phát triển bền vững hỗ trợ dạy học chủ đề “hydrocarbon và nguồn nhiên liệu” trong môn khoa học tự nhiên 9. Tạp Chí Khoa Học Đại Học Đồng Tháp, 15. https://doi.org/10.52714/dthu
Lê, T. C. T., & Bạch, T. H. N. (2024). Tổ chức dạy học chủ đề “dòng điện trong các môi trường” vật lý 11 theo định hướng giáo dục vì sự phát triển bền vững. TNU Journal of Science and Technology, 229(01/S), 245–254. https://doi.org/10.34238/tnu-jst.9344
Le, T. P., Pham-Shouse, T., & Do, T. L. (2022). Education for Sustainable Development Through Curricular Themes of Environmental Knowledge: An Analysis on Vietnam’s Biology Curriculum (pp. 83–101). https://doi.org/10.1007/978-3-030-98962-0_6
Lưu, T. P. K., Nguyễn, H. T., Lý, Q. T., Lương, T. T. N., Nguyễn, X. T., & Trần, T. P. D. (2024, July 4). Tổ chức dạy học dự án STEM “nhựa sinh học” thuộc nội dung thành phần hóa học tế bào – sinh học 10 hướng đến phát triển bền vững cho học sinh. https://doi.org/10.15625/vap.2024.0167
Nguyen, A. N., Nguyen, T. P., Kieu, K. T., Nguyen, Y. T. H., Dang, D. T., Singer, J., Schruefer, G., Tran, T. B., & Lambrechts, W. (2022). Assessing teacher training programs for the prevalence of sustainability in learning outcomes, learning content and didactic approaches. Journal of Cleaner Production, 365. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2022.132786
Nguyễn, H. G. K. (2025). Phát triển năng lực tích hợp giáo dục phát triển bền vững trong môn hoá học cho sinh viên sư phạm thông qua học phần “phát triển chương trình trong môn hoá học” tại trường đại học sư phạm thành phố hồ chí minh. Luận văn Thạc sĩ. Đại học Sư phạm TP. HCM.
Nguyễn, M. T., & Thái, H. M. (2023). Tích hợp giáo dục phát triển bền vững trong dạy học hoá học theo hướng STEM thông qua chủ đề “Tái chế giấy.” Tạp Chí Giáo Dục, số đặc biệt(23), 114–120.
Nguyễn, P. T. (2022). Tích hợp các nội dung phát triển bền vững trong chương trình đào tạo giáo viên: Nghiên cứu tại ba cơ sở đào tạo giáo viên của Việt Nam. VJE Tạp Chí Giáo Dục, 21, 1–8. http://en.unesco.org/themes/education-sustainable-development/what-is-esd
Nguyễn, P. T. (2023). Định hướng phát triển năng lực trong chương trình đào tạo giáo viên: góc nhìn từ quan điểm giáo dục phát triển bền vững. VJE Tạp Chí Giáo Dục, 23(14), 40–46.
Nguyen, T. P. (2024). Connecting Didactic Approaches and Sustainability Competencies: Evidence from a Teacher Education Institution in Vietnam. Vietnam Journal of Education, 29–37. https://doi.org/10.52296/vje.2024.279
Phan, T. K., Quản, M. H., & Lê, H. M. N. (2024). Tổ chức dạy học chủ đề “đập thuỷ điện phát triển bền vững” trong nội dung động năng và thế năng - vật lí 10 nhằm bồi dưỡng nhận thức về phát triển bền vững của học sinh. TNU Journal of Science and Technology, 229(01/S), 103–111. https://doi.org/10.34238/tnu-jst.9251
Redman, A., Wiek, A., & Barth, M. (2021). Current practice of assessing students’ sustainability competencies: a review of tools. Sustainability Science, 16(1), 117–135. https://doi.org/10.1007/s11625-020-00855-1
Sjöström, J., Eilks, I., & Talanquer, V. (2020). Didaktik Models in Chemistry Education. Journal of Chemical Education, 97(4), 910–915. https://doi.org/10.1021/acs.jchemed.9b01034
Thao, N. P., Kieu, T. K., Schruefer, G., Nguyen, N. A., Nguyen, Y. T. H., Vien Thong, N., Hai Yen, N. T., Ha, T. T., Phuong, D. T. T., Duy Hai, T., Dieu Cuc, N., & Van Hanh, N. (2022). Teachers’ competencies in education for sustainable development in the context of Vietnam. International Journal of Sustainability in Higher Education, 23(7), 1730–1748. https://doi.org/10.1108/IJSHE-08-2021-0349
UNESCO MGIEP. (2017). Textbooks for sustainable development: A guide to embedding. UNESCO.
United Nations. (2015). Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development Preamble.
Vũ, T. H. G., & Kiều, P. H. (2025). Tích hợp giáo dục phát triển bền vững trong dạy học chủ đề stem phần hydrocarbon, hóa học hữu cơ lớp 11. Tạp Chí Khoa Học Trường ĐHSP Hà Nội 2: Chuyên San Khoa Học Giáo Dục, 30(3).