CẤU TRÚC SỰ TÌNH CHUYỂN ĐỘNG TIẾNG VIỆT
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Loại hình lưỡng phân sự tình chuyển động của Talmy (1985, 2000), được phát triển bởi Slobin (2004), đã đề xuất cách tiếp cận mới đối với ngôn ngữ theo quan điểm tri nhận – loại hình. Những tương đồng và khác biệt trong các nghiên cứu này tập trung vào ngữ liệu mới liên quan đến cách thức mã hóa các thành tố ngữ nghĩa của sự tình. Sự khác biệt trên bình diện bề mặt (hình thức ngôn ngữ) giữa các ngôn ngữ dẫn đến sự phân loại khác nhau đối với sự tình chuyển động trong các ngôn ngữ. Tiếng Việt cho thấy sự đa dạng các cấu trúc diễn tả sự tình chuyển động. Với đặc điểm nổi bật của một ngôn ngữ động từ chuỗi, tiếng Việt cần được xếp vào loại hình ngôn ngữ khung đồng hiện.
Từ khóa
chuyển động, cấu trúc sự tình chuyển động, động từ chuyển động, thành tố ngữ nghĩa, tiếng Việt
Chi tiết bài viết
Tài liệu tham khảo
Bisang, W. (2009). Serial verb construction. Language and linguistics compass, 3(3), 792-814. https://doi.org/10.1111/j.1749-818X.2009.00128.x
Clark, M. (1975). Coverbs and case in Vietnamese, Pacific linguistics B-48. The Australian National University.
Lam, Q. D. (2015). Translation of Vietnamese serial verb constructions (SVCs) and/or multi-verb constructions into English. VNU journal of foreign studies, 31(4), 1-10.
Le, K. T. (2025). Động từ chuỗi và loại hình sự tình chuyển động trong tiếng Việt [Serial verbs and linguistic typology of motion events in Vietnamese]. Language & Life, (9), 23-30.
Naidu, V., Zlatev, J., Duggirala, V., Joost van de Weijer, Devylder, S., Blomberg, J. (2018). Holistic spatial semantics and Post-Talmian motion event typology: A case study of Thai and Telugu. Cognitive semiotics, 11(2), 1-27. http://doi.org/10.1515/cogsem-2018-2002
Nguyen, D. H. (1996). Vietnamese verbs. The Mon-Khmer studies Journal, 25, 141-159.
Slobin, D. I. (2004). The many ways to search for a frog: Linguistic typology and the expression of motion events. In S. Strömqvist & L. Verhoeven (Eds.) (pp.219-257). Relating events in narrative: typological and contextual perspectives. Lawrence Erlbaum Associates.
Slobin, D. I. (2005). Relating narrative events in translation. In D. Ravid & D. Shyldkrot (Eds.), Perspectives on language and language development: Essays in honor of Ruth A. Berman (pp.115–130). Kluwer.
Talmy, L. (1985). Lexicalization patterns: Semantic structure in lexical forms, In T. Shopen (Ed.), Language typology and lexical descriptions: Vol. 3. Grammatical categories and the lexicon (pp.57–149). Cambridge University Press.
Talmy, L. (2000). Toward a cognitive semantics, Vol. II: Typology and process in concept structuring. MIT Press.
Tran, T. P. L, Le, K. L. (2022). Tiếp cận chuỗi vị từ chuyển động tiếng Việt và tiếng Nhật từ lí thuyết Talmy [Motion verbs in Vietnamese and Japanese under Talmy's theory]. Language & Life, (1), 46-57.
Vu, D. N. (2019). Biến đổi ngữ nghĩa với quá trình ngữ pháp hóa của một số từ làm thành tố phụ trong ngữ vị từ tiếng Việt [Semantic transformation with the grammaticalization process of some words as auxiliary elements in Vietnamese verb phrases]. Social Sciences and Humanities, 5(6), 660-684.
Zlatev, J. (2003). Holistic spatial semantics of Thai. In E. Casad & G. Palmer (Eds.), Cognitive linguistics and non-Indo-European languages (pp. 305–336). Mouton de Gruyter.