KHUNG NỘI DUNG GIÁO DỤC VĂN HÓA ỨNG XỬ CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG: TIẾP CẬN QUỐC TẾ VÀ ĐỊNH HƯỚNG ĐỐI VỚI TRƯỜNG LIÊN CẤP TẠI VIỆT NAM
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Văn hóa ứng xử có vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách, nuôi dưỡng các mối quan hệ bền vững và thúc đẩy một môi trường xã hội văn minh. Nghiên cứu này nhằm bổ sung cơ sở lí luận cho giáo dục văn hóa ứng xử đối với học sinh trung học phổ thông ở các trường liên cấp tại Việt Nam. Bằng phương pháp phân tích tài liệu, nhóm tác giả tìm hiểu các cách tiếp cận khác nhau về giáo dục văn hóa ứng xử ở một số quốc gia phương Tây và phương Đông. Kết quả cho thấy xu hướng chuyển dịch toàn cầu từ giáo dục đạo đức dựa trên quy tắc sang tiếp cận tích hợp, định hướng năng lực, nhấn mạnh sự phát triển cá nhân, trách nhiệm xã hội và khả năng thích ứng với môi trường số và đa văn hóa. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất một khung nội dung về giáo dục văn hóa ứng xử được cấu trúc theo ba mối quan hệ: cá nhân, xã hội và tự nhiên. Nghiên cứu góp phần tăng cường tính nhất quán về mặt nội dung, đồng thời hỗ trợ việc triển khai chương trình, thực hành sư phạm và phát triển văn hóa nhà trường một cách đồng bộ, đặc biệt trong bối cảnh các trường phổ thông liên cấp.
Từ khóa
khung nội dung, giáo dục văn hóa ứng xử, học sinh trung học phổ thông, trường liên cấp Việt Nam
Chi tiết bài viết
Tài liệu tham khảo
Australian Curriculum, Assessment and Reporting Authority [ACARA]. (2022). Australian curriculum (version 9.0).
Bronfenbrenner, U. (1979). The Ecology of Human Development: Experiments by Nature and Design. Harvard University Press.
Burns, T., & Gottschalk, F. (Eds.). (2019). Educating 21st century children: Emotional well-being in the digital age. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/b7f33425-en
Collaborative for Academic, Social and Emotional Learning [CASEL]. (2020). What is the CASEL framework? https://casel.org/fundamentals-of-sel/what-is-the-casel-framework/.
Department for Education. (2013). National curriculum in England: Citizenship programmes of study.
Dongjiao, Z. (2015). School Culture Improvement. River Publishers. https://doi.org/10.1201/9781003339359
Finnish National Agency for Education. (2019). National core curriculum for general upper secondary education 2019.
Haralambos, M., & Holborn, M. (2013). Sociology Themes and Perspectives. Harper Collins.
Harris, A., & Jones, M. (2022). Leading all-through schools – the same or different? School Leadership & Management, 42(3), 231–234. https://doi.org/10.1080/13632434.2022.2097467
Ho Chi Minh City Department of Education and Training [HCMC DoET]. (2023). Kế hoạch số 6040/KH-SGDĐT về triển khai trường học hạnh phúc trong các cơ sở giáo dục trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh [No. 6040/KH-SGDĐT about the Plan for implementing the Happy School model in educational institutions in Ho Chi Minh City].
Huang, Q., Cheung, A. C. K., Xu, J., & Jiang, Y. (2025). Intercultural learning and adolescents’ global competence: The mediating effect of self-efficacy. International Journal of Intercultural Relations, 105, 102143. https://doi.org/10.1016/j.ijintrel.2025.102143
Hrbackova, K., Hladík, J., & Safrankova, A. P. (2025). What role do self-regulatory mechanisms play in the risky use of digital media by adolescents? Frontiers in Psychology, 16. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1675778
Miglani, S., Verma, V., Agrawal, M., et al. (2026). Competency-based learning as a framework for holistic development of 21st century learners in school education. Discover Education, 5, 324. https://doi.org/10.1007/s44217-026-01268-5
Ministry of Education and Training [MoET]. (2018). Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT về Chương trình Giáo dục phổ thông [Circular No. 32/2018/TT-BGDĐT on the General Education Curriculum].
Ministry of Education of the People’s Republic of China. (2020). Implementation Plan for Reform and Innovation of Ideological and Political Theory Courses in Schools in New Era.
Ministry of Education of Singapore. (2021). Character and citizenship education (secondary) syllabus.
Ministry of Education of South Korea. (2022). 2022 revised national curriculum: Moral education curriculum (Booklet 6).
Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology. (2018). The Course of Study for upper secondary schools (revised guidelines).
Nguyen, T. T. (Ed.), Dinh, Q. C., Ly, M. T., Huynh, M. T., & Kieu, T. T. T. (2025). Giáo trình Tâm lí học giáo dục [Educational psychology textbook]. Ho Chi Minh City University of Education Publishing House.
Shamsikhani, S., Ahmadi, F., Kazemnejad, A., & Vaismoradi, M. (2022). Meaning of respect for older people in family relationships. Geriatrics, 7(3), 57. https://doi.org/10.3390/geriatrics7030057
The Central Committee of the Communist Party. (2026). Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam [Resolution No. 80-NQ/TW on the development of Vietnamese culture].
Thomas, J., & Harden, A. (2008). Methods for the thematic synthesis of qualitative research in systematic reviews. BMC Medical Research Methodology, 8, 45. https://doi.org/10.1186/1471-2288-8-45
Vo, B. D. (2009). Cẩm nang văn hóa ứng xử và giao tiếp công sở [Handbook of workplace etiquette and communication]. Culture and Information Publishing House, Ho Chi Minh City.
World Health Organization [WHO]. (2025). Adolescent mental health. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/adolescent-mental-health