Thực Nghiệm Dạy Học Đọc Hiểu Văn Bản Đa Phương Thức Kết Hợp Lý Thuyết Ngôn Ngữ và Ngoài Ngôn Ngữ

Trần Văn Cảnh1,
1 Trường THPT Mỹ Xuyên, Thành phố Cần Thơ, Việt Nam

Nội dung chính của bài viết

Tóm tắt

Trong bối cảnh giáo dục hiện nay, văn bản đa phương thức ngày càng trở thành một loại hình phổ biến, phản ánh sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin và truyền thông đa phương tiện. Tuy nhiên, việc dạy học đọc hiểu văn bản đa phương thức trong môn Ngữ văn ở trường phổ thông vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là chưa chú trọng đầy đủ đến yếu tố ngoài ngôn ngữ. Bài báo này trình bày một nghiên cứu thực nghiệm kéo dài 10 tuần nhằm kiểm chứng hiệu quả của phương pháp dạy học đọc hiểu văn bản đa phương thức, kết hợp lí thuyết ngôn ngữ và ngoài ngôn ngữ. Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp: định lượng (pre-test, post-test, phân tích SPSS bằng independent t-test) và định tính (phỏng vấn bán cấu trúc 9 học sinh nhóm thực nghiệm). Đối tượng nghiên cứu gồm 62 học sinh lớp 10 tại một trường THPT, chia thành hai nhóm: nhóm thực nghiệm (32 học sinh) được dạy bằng phương pháp mới, và nhóm đối chứng (30 học sinh) học theo phương pháp truyền thống.


Kết quả cho thấy nhóm thực nghiệm có tiến bộ rõ rệt về năng lực đọc hiểu, với điểm trung bình post-test cao hơn đáng kể so với nhóm đối chứng (8.4 so với 6.2, p = 0.001<0.05). Phân tích định tính từ phỏng vấn cho thấy học sinh đánh giá cao hiệu quả của phương pháp, thể hiện thái độ tích cực và mong muốn áp dụng rộng rãi. Bài báo khẳng định tính khả thi và hiệu quả của việc kết hợp lí thuyết ngôn ngữ và ngoài ngôn ngữ trong dạy học Ngữ văn, đồng thời đề xuất khuyến nghị triển khai rộng rãi trong chương trình phổ thông.

Chi tiết bài viết

Tài liệu tham khảo

Walsh, M. (2006). The ‘textual shift’: Examining the reading process with print, visual and multimodal texts. Australian Journal of Language and Literacy, 29(1), 24–37.
Harris, A. (2011). Multimodal literacy and learning. Journal of Adolescent & Adult Literacy, 54(7), 561–568. https://doi.org/10.1598/JAAL.54.7.6 (doi.org in Bing)
Danielsson, K., & Selander, S. (2016). Reading multimodal texts for learning. Designs for Learning, 8(1), 7–23. https://doi.org/10.16993/dfl.72
Sesmiyanti, R., Antika, R., & Suharni. (2021). Teaching multimodal texts in EFL classrooms. Advances in Social Science, Education and Humanities Research, 560, 45–52. https://doi.org/10.2991/assehr.k.210716.007 (doi.org in Bing)
Nguyễn Thế Hưng (2018). Văn bản đa phương thức trong dạy học Ngữ văn. Tạp chí Khoa học Giáo dục Việt Nam.
Trần Thị Ngọc (2021). Biện pháp dạy đọc hiểu văn bản đa phương thức. Tạp chí Khoa học Giáo dục Việt Nam.
Đỗ Ngọc Thống (2022). Văn bản đa phương thức và dạy học Ngữ văn. Tạp chí Khoa học Giáo dục Việt Nam.
Châu Thị Kim Vàng (2023). Đọc hiểu văn bản đa phương thức trong chương trình Ngữ văn. Tạp chí Khoa học Giáo dục Việt Nam.
Lotman, Y. (1990). Universe of the Mind: A Semiotic Theory of Culture. Indiana University Press.
Saussure, F. de. (1916). Course in General Linguistics. McGraw-Hill.
Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2017). Designing and Conducting Mixed Methods Research (3rd ed.). SAGE Publications. https://doi.org/10.4135/9781506335193
Walsh, M. (2006). The ‘textual shift’: Examining the reading process with print, visual and multimodal texts. Australian Journal of Language and Literacy, 29(1), 24–37.
Harris, A. (2011). Multimodal literacy and learning. Journal of Adolescent & Adult Literacy, 54(7), 561–568. https://doi.org/10.1598/JAAL.54.7.6
Danielsson, K., & Selander, S. (2016). Reading multimodal texts for learning. Designs for Learning, 8(1), 7–23. https://doi.org/10.16993/dfl.72
Walsh, M. (2006). The ‘textual shift’: Examining the reading process with print, visual and multimodal texts. Australian Journal of Language and Literacy, 29(1), 24–37.
Harris, A. (2011). Multimodal literacy and learning. Journal of Adolescent & Adult Literacy, 54(7), 561–568. https://doi.org/10.1598/JAAL.54.7.6
Danielsson, K., & Selander, S. (2016). Reading multimodal texts for learning. Designs for Learning, 8(1), 7–23. https://doi.org/10.16993/dfl.72
Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2017). Designing and Conducting Mixed Methods Research (3rd ed.). SAGE Publications. https://doi.org/10.4135/9781506335193