PHONG CÁCH GẮN BÓ VỚI NGƯỜI CHĂM SÓC VÀ CHIẾN LƯỢC ỨNG PHÓ CĂNG THẲNG Ở SINH VIÊN TP. HỒ CHÍ MINH
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Nghiên cứu này nhằm khám phá mối quan hệ giữa phong cách gắn bó với người chăm sóc chính và xu hướng lựa chọn chiến lược ứng phó với căng thẳng của sinh viên tại TP.HCM. Dữ liệu từ 851 sinh viên cho thấy, mức độ gắn bó an toàn (thể hiện qua niềm tin và giao tiếp tích cực) có tương quan thuận với xu hướng sử dụng chiến lược ứng phó tập trung vào vấn đề và cảm xúc – vốn được xem là hiệu quả hơn. Ngược lại, sinh viên có cảm giác xa cách với người chăm sóc chính có xu hướng chọn các chiến lược né tránh, đặc biệt là né tránh cảm xúc. Ngoài ra, nghiên cứu còn phát hiện sự khác biệt về chiến lược ứng phó giữa sinh viên các nhóm ngành học và điều kiện sống (sống xa hay sống cùng gia đình). Kết quả gợi ý vai trò nền tảng của mối quan hệ gắn bó trong phát triển năng lực ứng phó và định hướng các can thiệp tâm lý phù hợp cho sinh viên trong giai đoạn chuyển tiếp và đối mặt với áp lực học tập.
Chi tiết bài viết
Tài liệu tham khảo
Tài liệu tiếng Việt
1. Nguyễn Thanh Tâm, Vũ Minh Phượng, Đoàn Thị Diên, Trần Văn Công (2016). Thực trạng lo âu và các hình thức ứng phó của học sinh trung học phổ thông. Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp, 21, 24–30. https://doi.org/10.52714/dthu.21.8.2016.371
2. Nguyễn Xuân Long, Đào Thị Diệu Linh, Tạ Nhật Ánh, Nguyễn Thị Thắng, Nguyễn Việt Hùng, Nguyễn Thị Mai Lan, Vũ Thu Trang, Nguyễn Hiệp Thương, Nguyễn Văn Hiếu (2021). Cách ứng phó của người nhà bệnh nhân ung thư với một số loại cảm xúc âm tính. Tạp chí Tâm lý học, 11 (260), 36 – 50.
3. Phan Thị Mai Hương. (2005). Mối tương quan giữa cách ứng phó của trẻ vị thành niên trong hoàn cảnh khó khăn với các nhân tố xã hội. Tạp Chí Tâm Lý Học, 1/2005, 1 – 6.
Tài liệu tiếng Anh
4. Addison, C., Campbell-Jenkins, B., Sarpong, D., Kibler, J., Singh, M., Dubbert, P., Wilson, G., Payne, T., & Taylor, H. (2007). Psychometric Evaluation of a Coping Strategies Inventory Short-Form (CSI-SF) in the Jackson Heart Study cohort. International Journal of Environmental Research and Public Health, 4(4), 289–295. https://doi.org/10.3390/ijerph200704040004
5. Bowlby, J. (1982). Attachment and loss: Retrospect and prospect. American Journal of Orthopsychiatry, 52(4), 664–678. https://doi.org/10.1111/j.1939-0025.1982.tb01456.x
6. Cabras, C., & Mondo, M. (2017). Coping strategies, optimism, and life satisfaction among first-year university students in Italy: gender and age differences. Higher Education, 75(4), 643–654. https://doi.org/10.1007/s10734-017-0161-x
7. Carver, C. S., & Connor-Smith, J. (2009). Personality and coping. Annual Review of Psychology, 61(1), 679–704. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.093008.100352
8. Cheng, C. (2003). Cognitive and motivational processes underlying coping flexibility: A dualprocess model. Journal of Personality and Social Psychology, 84(2), 425-438. DOI: 10.1037/0022-3514.84.2.425
9. Dubow, E., Goldstein, S. E., Angoff, H., & Paldi, R. (2023). Coping. In Elsevier eBooks (pp. 85–97). https://doi.org/10.1016/b978-0-323-96023-6.00009-9
10. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “What” and “Why” of goal pursuits: human needs and the Self-Determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268. https://doi.org/10.1207/s15327965pli1104_01
11. Eisenberg, N., Valiente, C., & Sulik, M. J. (2009). How the study of regulation can inform the study of coping. New Directions for Child and Adolescent Development, 2009(124), 75–86. https://doi.org/10.1002/cd.244
12. Folkman, S., & Lazarus, R. S. (1980). An analysis of coping in a Middle-Aged Community sample. Journal of Health and Social Behavior, 21(3), 219. https://doi.org/10.2307/2136617
13. Gross, J. J., & John, O. P. (2003). Individual differences in two emotion regulation processes: Implications for affect, relationships, and well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 85(2), 348–362. https://doi.org/10.1037/0022-3514.85.2.348
14. Glennie, E. J. (2010). Coping and Resilience. In J. A. Rosen, E. J. Glennie, B. W. Dalton, J. M. Lennon, & R. N. Bozick, (Eds.), Noncognitive skills in the classroom: New perspectives on educational research (pp. 169-194). Triangle Park, NC: RTI International. DOI:10.3768/rtipress.2010.bk.0004.1009.8
15. Klementyeva, M. V., & Ivanova, V. (2023). Coping Strategies in Emerging Adulthood among Russian Students. Kulʹturno-istoričeskaâ Psihologiâ, 19(3), 72–80. https://doi.org/10.17759/chp.2023190309
16. Karanth, M., Basti, A. R. S., N, C., & Reberio, C. (2024). Stress Levels and Coping Strategies in Medical Students and its Association with Salivary IL-6 Levels. International Journal of Medical Students, 12(3), 246–251. https://doi.org/10.5195/ijms.2024.1955
17. Kins, E., Beyers, W., Soenens, B., & Vansteenkiste, M. (2009). Patterns of home leaving and subjective well-being in emerging adulthood: The role of motivational processes and parental autonomy support. Developmental Psychology, 45(5), 1416–1429. https://doi.org/10.1037/a0015580
18. Lazarus, R. S. (2006). Emotions and Interpersonal Relationships: toward a Person‐Centered conceptualization of Emotions and coping. Journal of Personality, 74(1), 9–46. https://doi.org/10.1111/j.1467-6494.2005.00368.x
19. Laible, D., & Thompson, R. A. (2007). Early socialization: A relationship perspective. In J. E. Grusec & P. D. Hastings (Eds.), Handbook of socialization: Theory and research (pp. 181–207). Guilford Press.
20. Lim, Y. (2020). Self-esteem as a mediator in the longitudinal relationship between dysfunctional parenting and peer attachment in early adolescence. Children and Youth Services Review, 116, 105224. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2020.105224
21. Mattanah, J. F., Hancock, G. R., & Brand, B. L. (2004). Parental Attachment, Separation-Individuation, and College Student Adjustment: A Structural Equation Analysis of Mediational Effects. Journal of Counseling Psychology, 51(2), 213–225. https://doi.org/10.1037/0022-0167.51.2.213
22. Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2007). Attachment in adulthood: Structure, dynamics, and change. The Guilford Press.
23. Nguyen, T., Nguyen, N. D. T., Vo, A. N., Le, K., Nguyen, A., & Nguyen, M. D. (2024). The mediation model of social status on the link between parental attachment, aggressive behavior, and psychological well‐being: Evidence from two studies in Vietnamese adolescents and young adults. Family Process. https://doi.org/10.1111/famp.13035
24. Pritchard, M. E., & Wilson, G. S. (2003). Using emotional and social factors to predict student success. Journal of College Student Development, 44(1), 18–28. https://doi.org/10.1353/csd.2003.0008
25. Shdaifat, E., Jamama, A., & AlAmer, M. (2018). Stress and coping strategies among nursing students. Global Journal of Health Science, 10(5), 33. https://doi.org/10.5539/gjhs.v10n5p33
26. Tan, D., Xie, R., Song, S., Ding, W., Wu, W., & Li, W. (2023). How does parent–child attachment influence left‐behind children’s loneliness and depression: The mediating roles of peer attachment and teacher–student relationship. Child Care Health and Development, 49(6), 1076–1086. https://doi.org/10.1111/cch.13118
27. Vu, B. T., Van Heel, M., Finet, C., Cuyvers, B., Houbrechts, M., Hoang, T. D., Cao, T. A., Duong, H. H., & Bosmans, G. (2022). Comparing attachment across cultures, child gender, age, and parental gender: Vietnamese versus Belgian adolescents’ self-reported attachment anxiety and avoidance. Psychological Assessment, 34(9), 846–859. https://doi.org/10.1037/pas0001143
28. Yassien, B. M. B., Melhem, M. A., Albadarneh, M. M. T., & Rababah, M. A. (2023). Strategies of coping with anger as a state and a trait among female students. The Education and Science Journal, 25(8), 162–185. https://doi.org/10.17853/1994-5639-2023-8-162-185
1. Nguyễn Thanh Tâm, Vũ Minh Phượng, Đoàn Thị Diên, Trần Văn Công (2016). Thực trạng lo âu và các hình thức ứng phó của học sinh trung học phổ thông. Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp, 21, 24–30. https://doi.org/10.52714/dthu.21.8.2016.371
2. Nguyễn Xuân Long, Đào Thị Diệu Linh, Tạ Nhật Ánh, Nguyễn Thị Thắng, Nguyễn Việt Hùng, Nguyễn Thị Mai Lan, Vũ Thu Trang, Nguyễn Hiệp Thương, Nguyễn Văn Hiếu (2021). Cách ứng phó của người nhà bệnh nhân ung thư với một số loại cảm xúc âm tính. Tạp chí Tâm lý học, 11 (260), 36 – 50.
3. Phan Thị Mai Hương. (2005). Mối tương quan giữa cách ứng phó của trẻ vị thành niên trong hoàn cảnh khó khăn với các nhân tố xã hội. Tạp Chí Tâm Lý Học, 1/2005, 1 – 6.
Tài liệu tiếng Anh
4. Addison, C., Campbell-Jenkins, B., Sarpong, D., Kibler, J., Singh, M., Dubbert, P., Wilson, G., Payne, T., & Taylor, H. (2007). Psychometric Evaluation of a Coping Strategies Inventory Short-Form (CSI-SF) in the Jackson Heart Study cohort. International Journal of Environmental Research and Public Health, 4(4), 289–295. https://doi.org/10.3390/ijerph200704040004
5. Bowlby, J. (1982). Attachment and loss: Retrospect and prospect. American Journal of Orthopsychiatry, 52(4), 664–678. https://doi.org/10.1111/j.1939-0025.1982.tb01456.x
6. Cabras, C., & Mondo, M. (2017). Coping strategies, optimism, and life satisfaction among first-year university students in Italy: gender and age differences. Higher Education, 75(4), 643–654. https://doi.org/10.1007/s10734-017-0161-x
7. Carver, C. S., & Connor-Smith, J. (2009). Personality and coping. Annual Review of Psychology, 61(1), 679–704. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.093008.100352
8. Cheng, C. (2003). Cognitive and motivational processes underlying coping flexibility: A dualprocess model. Journal of Personality and Social Psychology, 84(2), 425-438. DOI: 10.1037/0022-3514.84.2.425
9. Dubow, E., Goldstein, S. E., Angoff, H., & Paldi, R. (2023). Coping. In Elsevier eBooks (pp. 85–97). https://doi.org/10.1016/b978-0-323-96023-6.00009-9
10. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “What” and “Why” of goal pursuits: human needs and the Self-Determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268. https://doi.org/10.1207/s15327965pli1104_01
11. Eisenberg, N., Valiente, C., & Sulik, M. J. (2009). How the study of regulation can inform the study of coping. New Directions for Child and Adolescent Development, 2009(124), 75–86. https://doi.org/10.1002/cd.244
12. Folkman, S., & Lazarus, R. S. (1980). An analysis of coping in a Middle-Aged Community sample. Journal of Health and Social Behavior, 21(3), 219. https://doi.org/10.2307/2136617
13. Gross, J. J., & John, O. P. (2003). Individual differences in two emotion regulation processes: Implications for affect, relationships, and well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 85(2), 348–362. https://doi.org/10.1037/0022-3514.85.2.348
14. Glennie, E. J. (2010). Coping and Resilience. In J. A. Rosen, E. J. Glennie, B. W. Dalton, J. M. Lennon, & R. N. Bozick, (Eds.), Noncognitive skills in the classroom: New perspectives on educational research (pp. 169-194). Triangle Park, NC: RTI International. DOI:10.3768/rtipress.2010.bk.0004.1009.8
15. Klementyeva, M. V., & Ivanova, V. (2023). Coping Strategies in Emerging Adulthood among Russian Students. Kulʹturno-istoričeskaâ Psihologiâ, 19(3), 72–80. https://doi.org/10.17759/chp.2023190309
16. Karanth, M., Basti, A. R. S., N, C., & Reberio, C. (2024). Stress Levels and Coping Strategies in Medical Students and its Association with Salivary IL-6 Levels. International Journal of Medical Students, 12(3), 246–251. https://doi.org/10.5195/ijms.2024.1955
17. Kins, E., Beyers, W., Soenens, B., & Vansteenkiste, M. (2009). Patterns of home leaving and subjective well-being in emerging adulthood: The role of motivational processes and parental autonomy support. Developmental Psychology, 45(5), 1416–1429. https://doi.org/10.1037/a0015580
18. Lazarus, R. S. (2006). Emotions and Interpersonal Relationships: toward a Person‐Centered conceptualization of Emotions and coping. Journal of Personality, 74(1), 9–46. https://doi.org/10.1111/j.1467-6494.2005.00368.x
19. Laible, D., & Thompson, R. A. (2007). Early socialization: A relationship perspective. In J. E. Grusec & P. D. Hastings (Eds.), Handbook of socialization: Theory and research (pp. 181–207). Guilford Press.
20. Lim, Y. (2020). Self-esteem as a mediator in the longitudinal relationship between dysfunctional parenting and peer attachment in early adolescence. Children and Youth Services Review, 116, 105224. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2020.105224
21. Mattanah, J. F., Hancock, G. R., & Brand, B. L. (2004). Parental Attachment, Separation-Individuation, and College Student Adjustment: A Structural Equation Analysis of Mediational Effects. Journal of Counseling Psychology, 51(2), 213–225. https://doi.org/10.1037/0022-0167.51.2.213
22. Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2007). Attachment in adulthood: Structure, dynamics, and change. The Guilford Press.
23. Nguyen, T., Nguyen, N. D. T., Vo, A. N., Le, K., Nguyen, A., & Nguyen, M. D. (2024). The mediation model of social status on the link between parental attachment, aggressive behavior, and psychological well‐being: Evidence from two studies in Vietnamese adolescents and young adults. Family Process. https://doi.org/10.1111/famp.13035
24. Pritchard, M. E., & Wilson, G. S. (2003). Using emotional and social factors to predict student success. Journal of College Student Development, 44(1), 18–28. https://doi.org/10.1353/csd.2003.0008
25. Shdaifat, E., Jamama, A., & AlAmer, M. (2018). Stress and coping strategies among nursing students. Global Journal of Health Science, 10(5), 33. https://doi.org/10.5539/gjhs.v10n5p33
26. Tan, D., Xie, R., Song, S., Ding, W., Wu, W., & Li, W. (2023). How does parent–child attachment influence left‐behind children’s loneliness and depression: The mediating roles of peer attachment and teacher–student relationship. Child Care Health and Development, 49(6), 1076–1086. https://doi.org/10.1111/cch.13118
27. Vu, B. T., Van Heel, M., Finet, C., Cuyvers, B., Houbrechts, M., Hoang, T. D., Cao, T. A., Duong, H. H., & Bosmans, G. (2022). Comparing attachment across cultures, child gender, age, and parental gender: Vietnamese versus Belgian adolescents’ self-reported attachment anxiety and avoidance. Psychological Assessment, 34(9), 846–859. https://doi.org/10.1037/pas0001143
28. Yassien, B. M. B., Melhem, M. A., Albadarneh, M. M. T., & Rababah, M. A. (2023). Strategies of coping with anger as a state and a trait among female students. The Education and Science Journal, 25(8), 162–185. https://doi.org/10.17853/1994-5639-2023-8-162-185