DIỄN NGÔN VỀ BẢN SẮC ĐÔ THỊ SÀI GÒN TRONG KÝ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 25 NĂM ĐẦU THẾ KỶ XXI
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Bài viết tập trung khám phá quá trình kiến tạo bản sắc đô thị Sài Gòn thông qua lăng kính diễn ngôn trong các tác phẩm ký thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 25 năm đầu thế kỷ XXI. Dựa trên nền tảng lý thuyết của Michel Foucault, nghiên cứu giải mã cách thức các tác phẩm này vận hành như một hệ thống diễn ngôn diễn giải hiện thực và định hình căn tính nơi chốn. Kết quả nghiên cứu chỉ ra sự chuyển hóa sâu sắc giữa các di sản kiến trúc đầy hoài niệm và cảnh quan hiện đại, vai trò then chốt của mạng lưới không gian sinh hoạt cộng đồng, sự xuất hiện của các “không gian phi nơi chốn”. Về phương diện con người, các diễn ngôn trong ký đã kiến tạo nên một căn tính mở dựa trên sự dung hợp giữa tinh thần nghĩa hiệp truyền thống và tư duy thực tiễn Nam Bộ. Qua đó, chúng vừa tôn vinh sức mạnh chuyển hóa cộng đồng qua các giá trị nhân văn, vừa bóc tách những sự gián cách về mặt văn hoá trong lòng xã hội công nghiệp. Bài viết cho thấy rằng các tác phẩm ký không chỉ thực hiện sứ mệnh bảo tồn di sản mà còn xác lập điểm tựa căn tính vững chãi, giúp chủ thể đô thị định vị bản thân một cách bản lĩnh và nhân văn trong kỷ nguyên hiện đại hóa đầy biến động.
Từ khóa
diễn ngôn, bản sắc đô thị, thể loại ký, thành phố Hồ Chí Minh, Sài Gòn
Chi tiết bài viết
Tài liệu tham khảo
Gia, B. (2021). Phố của ta thời trẻ [The streets of our youth]. In Various Authors, Nhớ Hà Nội, thương Sài Gòn [Remembering Hanoi, loving Saigon] (pp. 273-281). The Gioi Publishers.
Gutting, G. (2017). Dẫn luận về Foucault [Foucault: A very short introduction] (T. An & T. H. Hòa, Trans.). Hong Duc Publishing House.
Le, N. (2021). Niềm kiêu hãnh trong trái tim cô gái Sài Gòn chính hiệu [Pride in the heart of a true Saigonese girl]. In Nhớ Hà Nội, thương Sài Gòn [Remembering Hanoi, loving Saigon] (pp. 175-183). The Gioi Publishers.
Le, V. N. (2021). Sài Gòn: Những mảnh ghép rời ký ức [Saigon: Scattered fragments of memory]. Tre Publishing House.
Le, V. N. (2025). Saigon: A journey through memory [Sài Gòn đi qua ký ức]. Tre Publishing House.
Lieu, H. T. (2021). Thăm phố [Roaming the streets]. In Nhớ Hà Nội, thương Sài Gòn [Remembering Hanoi, loving Saigon] (pp. 243-246). The Gioi Publishers.
Luu, D. L. (2021). Sài Gòn dễ thương của tôi [My lovely Saigon]. In Nhớ Hà Nội, thương Sài Gòn [Remembering Hanoi, loving Saigon] (pp. 212-216). The Gioi Publishers.
Mills, S. (1997). Discourse. Routledge.
Nguyen, N. H. (2017). Sài Gòn: Ký ức vượt thời gian [Saigon: Memories beyond time]. Literature Publishing House.
Nguyen, T. N. (2025). Sài Gòn ngày tháng cũ [Saigon in days gone by]. Vietnam’s Women Publishing House.
Pham, C. L. (2019). Những bức tranh phù thế [Paintings of the floating world]. Culture and Arts Publishing House.
Pham, C. L. (2022). Hồn đô thị [The urban soul]. The Gioi Publishers.
Phuc, T. (2021). Hà Nội – Sài Gòn, hai cô “con gái rượu” của nước Việt [Hanoi & Saigon: Vietnam’s two beloved daughters]. In Nhớ Hà Nội, thương Sài Gòn [Remembering Hanoi, loving Saigon] (pp. 7-13). The Gioi Publishers.
Thai, H. (2021). Sài Gòn trăm thứ “dễ” [Saigon: A hundred shades of “easy”]. In Nhớ Hà Nội, thương Sài Gòn [Remembering Hanoi, loving Saigon] (pp. 247-251). The Gioi Publishers.
Tong, P. B. (2022). Biết vọng cố hương, biết thương xứ mình [To yearn for home, to cherish the homeland]. Writers Association Publishing House.
Tong, P. B. (2024, February 14). Những chuyến xuân qua [Journeys through spring]. Lao Dong Newspaper. https://laodong.vn/xa-hoi/nhung-chuyen-xuan-qua-1302432.ldo
Tran, L. S. Y. (2021). Gặp lại Sài Gòn [Reuniting with Saigon]. In Nhớ Hà Nội, thương Sài Gòn [Remembering Hanoi, loving Saigon] (pp. 205-211). The Gioi Publishers.
Vu, P. T. (2021). Kẻ si tình phố thị [The city’s devoted lover]. In Nhớ Hà Nội, thương Sài Gòn [Remembering Hanoi, loving Saigon] (pp. 266-272). The Gioi Publishers.