Tiềm năng tích hợp giáo dục vì sự phát triển bền vững qua dạy học đọc hiểu văn bản văn học Đông Á đầu thế kỉ XXI trong sách giáo khoa Ngữ văn trung học phổ thông

Nguyễn Thị Ngọc Thúy1, Ngô Lê Hồng Như2,
1 Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
2 Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam

Nội dung chính của bài viết

Tóm tắt

Giáo dục vì sự phát triển bền vững (Education for Sustainable Development - ESD) là một định hướng quan trọng để thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững (SDG). Tại Việt Nam, việc tích hợp ESD vào dạy học đang được chú trọng triển khai. Môn Ngữ văn có nhiều điều kiện thuận lợi để thực hiện định hướng tích hợp này. Đặc biệt, trong các bộ sách giáo khoa (SGK) Ngữ văn trung học phổ thông (THPT) đáp ứng chương trình giáo dục phổ thông (CTGDT) 2018, sự xuất hiện văn bản văn học (VBVH) Đông Á đầu thế kỉ XXI với việc phản ánh những vấn đề đương đại, cùng sự gần gũi về văn hóa, đã tạo thuận lợi để triển khai tích hợp ESD. Nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính, phân tích các tài liệu liên quan đến tích hợp ESD trong dạy học, VBVH Đông Á đầu thế kỉ XXI trong các bộ SGK THPT đáp ứng CTGDPT môn Ngữ văn 2018. Trước tiên, các VBVH Đông Á đầu thế kỉ XXI trong SGK Ngữ văn THPT được khảo sát để xác định sự biểu hiện của vấn đề PTBV dựa trên khả năng diễn giải của VB. Sau đó các vấn đề PTBV ấy được kết nối với các SDG tương ứng trong 17 mục tiêu đã được Liên Hợp Quốc thông qua vào năm 2015. Trên cơ sở đó, bài viết xác định tiềm năng tích hợp ESD của từng VBVH trong dạy học đọc hiểu theo sự biểu hiện của vấn đề PTBV trong VB. Những kết quả ấy giúp đánh giá tiềm năng tích hợp ESD vào dạy đọc hiểu các VBVH Đông Á đầu thế kỉ XXI trong SGK Ngữ văn THPT. Kết quả nghiên cứu góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho việc tích hợp ESD trong môn Ngữ văn, đồng thời làm rõ tiềm năng của văn học Đông Á đầu thế kỉ XXI trong việc thực hiện các mục tiêu giáo dục liên ngành ở trường phổ thông.

Chi tiết bài viết

Tài liệu tham khảo

Arikan, A., & Zorba, M. G. (2024). Raising pre-service English language teachers’ awareness of sustainable development goals through literary texts. International Journal of Sustainability in Higher Education, 25(8), 1681-1695. https://doi.org/10.1108/IJSHE-06-2023-0256
Bui, M. H., Phan, H. D., Tran, N. H., Dang, L., Tran, H. M., Ha, V. M., Nguyen, T. N. M., Nguyen, T. N., Do, H. P., & Nguyen, T. H. V. (2026). Ngữ văn 11 (Tập một, Tái bản lần thứ 3) [Vietnamese Literature and Language Arts 11] (Vol.1, 3rd ed.). Vietnam Education Publishing House.
Bui, M. H., Phan, H. D., Tran, N. H., Dang, L., Tran, H. M., Ha, V. M., Nguyen, T. N. M., Nguyen, T. N., & Nguyễn, T. H. V. (2026). Ngữ văn 11 (Tập hai, Tái bản lần thứ 3) [Vietnamese Literature and Language Arts 11] (Vol.2, 3rd ed.). Vietnam Education Publishing House.
Bui, M. H., Phan, H. D., Nguyen, T. D. L., Tran, H. M., Ha, V. M., Nguyen, T. N. M., Nguyen, T. N., & Nguyen, T. H. V. (2026). Ngữ văn 12 (Tập hai, Tái bản lần thứ 2) [Vietnamese Literature and Language Arts 12] (Vol.2, 3rd ed.). Vietnam Education Publishing House.
Declaration, J. (2002). World Summit on Sustainable Development.
Duong, T. T. (2025). Khi văn học gieo mầm xanh: Tích hợp giáo dục du lịch bền vững trong dạy học Ngữ văn [When literature sows green seeds: integrating sustainable tourism education into literature teaching]. Journal of Psychology and Education, 10(2), 247-251. https://tamlygiaoduc.com.vn/wp-content/uploads/2025/11/56.DUONG-TRUNG-THANH-13.10.25.pdf
La, N. T., Do, N. T., Vũ, T., Bui, M. D., Pham, T. T. H., Nguyen, T. T. M., & Tran, V. S. (2022). Ngữ văn 10 (Tập một) [Vietnamese Literature and Language Arts 10] (Vol.1). Hue University Publishing House.
La, N. T., Do, N. T., Bui, M. D., Nguyen, T. T. M., Tran, V. S., Nguyen, V. T., & Tran, V. T. (2023). Ngữ văn 11 (Tập hai) [Vietnamese Literature and Language Arts 11] (Vol.2). Hue University Publishing House.
La, N. T., Do, N. T., Tran, V. T., Bui, M. D., Bui, T. H., Phạm, T. T. H., & Nguyen, T. T. M. (2024). Ngữ văn 12 (Tập một) [Vietnamese Literature and Language Arts 12] (Vol.1). Hue University Publishing House.
Leicht, A., & Heiss, J. (2018). Issues and trends in education for sustainable development (Vol. 5). UNESCO publishing.. https://doi.org/10.54675/YELO2332
Myren-Svelstad, P. E. (2024). Exploring poetry in dialogue: Learning as sustainable development in the literary classroom. ISLE: Interdisciplinary Studies in Literature and Environment, 31(3), 672-693. https://doi.org/10.1093/isle/isad003
Nguyen, T. T., Nguyen, T. N. B., Tran, L. D., Tang, T. T. M., Nguyen, T. H. N., Nguyen, T. N. T., Tran, L. H. T., & Doan, T. T. V. (2022). Ngữ văn 10 (Tập hai) [Vietnamese Literature and Language Arts 10] (Vol.2). Vietnam Education Publishing House.
Nguyen, T. T., Nguyen, T. N. B., Tran, L. D., Phan, T. H., Duong, T. H. H., Tang, T. T. M., Nguyen, T. H. N., Nguyen, T. N. T., Dinh, P. C. V., & Phan, T. V. (2023). Ngữ văn 11 (Tập một) [Vietnamese Literature and Language Arts 11] (Vol.1). Vietnam Education Publishing House.
Nguyen, T. T., Nguyen, T. N. B., Doan, L. G., Pham, N. L., Tang, T. T. M., Nguyen, T. H. N., & Tran, L. H. T. (2023). Ngữ văn 11 (Tập hai) [Vietnamese Literature and Language Arts 11] (Vol.2). Vietnam Education Publishing House.
Pham, T. T. H, & Pham, T. N., (2026). Đề xuất biện pháp lồng ghép nội dung phát triển bền vững trong dạy học đọc hiểu văn bản thơ cho học sinh lớp 9 [Measures to integrate sustainable development content into teaching reading poetry texts to grade 9 students]. Vietnam Journal of Education, 26(12), 15–22. https://tcgd.tapchigiaoduc.edu.vn/index.php/tapchi/article/view/6346
Pham, T. T. H., Nguyen, N. L., & Nguyen, L. A. D. (2026). Xây dựng câu hỏi, bài tập tích hợp giáo dục phát triển bền vững trong dạy học đọc hiểu truyện khoa học viễn tưởng ở trung học cơ sở [Developing integrated questions and exercises for education for sustainable development in science fiction reading comprehension at the lower secondary school]. Vietnam Journal of Education, 169-175. https://tcgd.tapchigiaoduc.edu.vn/index.php/tapchi/article/view/5877
UNESCO. (2017). Education for Sustainable Development Goals: Learning Objectives. UNESCO Publishing. https://doi.org/10.54675/CGBA9153
UNESCO. (2020). Education for Sustainable Development: A roadmap. UNESCO Publishing. https://doi.org/10.54675/YFRE1448
UN. (2015). Transforming our world: The 2030 Agenda for Sustainable Development (A/RES/70/1). United Nations. https://docs.un.org/en/A/RES/70/1
World Commission on Environment and Development. (1987). Report of the World Commission on Environment and Development: Our common future. United Nations. https://digitallibrary.un.org/record/139811