ĐỊNH HÌNH KHUNG LÝ LUẬN VỀ VĂN HÓA CHẤT LƯỢNG TRONG TRƯỜNG PHỔ THÔNG CÓ NHIỀU CẤP HỌC: MỘT NGHIÊN CỨU TỔNG QUAN
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Bài báo trình bày kết quả nghiên cứu tổng quan nhằm định hình khung lý luận về văn hóa chất lượng (VHCL) trong trường phổ thông có nhiều cấp học tại Việt Nam. Nghiên cứu kế thừa các tiếp cận nền tảng về VHCL, đặc biệt là mô hình của Hiệp hội Đại học Châu Âu (EUA) và các công trình nghiên cứu khác, đồng thời phân tích khả năng mở rộng, thích ứng của các mô hình này đối với bối cảnh giáo dục phổ thông. Về phương pháp, bài báo sử dụng cách tiếp cận tổng quan tài liệu có hệ thống kết hợp lập bản đồ và phân tích chủ đề. Dữ liệu được nhận diện ban đầu từ 240 nguồn theo Scopus; sau khi lọc theo giai đoạn công bố 2013–2025 còn 148 nguồn; tiếp đó, tác giả sàng lọc nội dung và lựa chọn 41 công trình có liên quan trực tiếp để phân tích chuyên sâu. Trên cơ sở bản đồ Connected Papers và phân tích nội dung, 41 công trình được phân loại thành 5 nhóm chủ đề. Kết quả tổng quan cho thấy VHCL là một cấu trúc lưỡng tầng, kết hợp giữa các yếu tố văn hóa – tâm lý và các yếu tố cấu trúc – quản trị, được kết nối thông qua lãnh đạo, giao tiếp, niềm tin, sự tham gia và học hỏi lẫn nhau. Nghiên cứu góp phần mở rộng khung lý luận VHCL từ giáo dục đại học sang trường phổ thông có nhiều cấp học.
Từ khóa
đảm bảo chất lượng, giáo dục phổ thông, lập bản đồ tài liệu, trường phổ thông có nhiều cấp học, văn hóa chất lượng
Chi tiết bài viết
Tài liệu tham khảo
Bui, T. T. D. (2025). Building a culture of quality at Phu Nhuan High School, Phu Nhuan District, Ho Chi Minh City. South Asian Research Journal of Humanities and Social Sciences, 7(2), 111–119. https://doi.org/10.36346/sarjhss.2025.v07i02.010
Cardoso, S., Rosa, M. J., Videira, P., & Amaral, A. (2019). Internal quality assurance: A new culture or added bureaucracy? Assessment & Evaluation in Higher Education, 44(2), 249–262. https://doi.org/10.1080/02602938.2018.1494818
Christou, E., Parmaxi, A., & Zaphiris, P. (2025). A systematic exploration of scoping and mapping literature reviews. Universal Access in the Information Society, 24, 941–951. https://doi.org/10.1007/s10209-024-01120-3
Đặng Thị Thúy Hằng. (2024a). Văn hóa chất lượng trong các trường trung học cơ sở công lập tại Thành phố Hồ Chí Minh: So sánh nhận định giữa cán bộ quản lí và giáo viên. Tạp chí Khoa học Giáo dục Việt Nam, S2(20), 141–148. https://doi.org/10.15625/2615-8957/12420222
European University Association. (2006). Quality culture in European universities: A bottom-up approach. European University Association.
Hildesheim, C., & Sonntag, K. (2020). The Quality Culture Inventory: A comprehensive approach towards measuring quality culture in higher education. Studies in Higher Education, 45(4), 892–908. https://doi.org/10.1080/03075079.2019.1672639
Markowitsch, J. (2018). Is there such a thing as school quality culture? Quality Assurance in Education, 26(1), 25–43. https://doi.org/10.1108/QAE-07-2015-0026
Nguyễn Đặng An Long, & Phạm Văn Thuần. (2024). Xây dựng văn hóa chất lượng trường trung học cơ sở thông qua hoạt động kiểm định chất lượng giáo dục. Tạp chí Khoa học Giáo dục Việt Nam, 20(7), 30–38.
Page, M. J., McKenzie, J. E., Bossuyt, P. M., Boutron, I., Hoffmann, T. C., Mulrow, C. D., ... & Moher, D. (2021). The PRISMA 2020 statement: an updated guideline for reporting systematic reviews. bmj, 372. https://doi.org/10.1136/bmj.n71
Salama, M., Bahsoon, R., & Bencomo, N. (2017). Chapter 11 - Managing trade-offs in self-adaptive software architectures: A systematic mapping study. In I. Mistrik, N. Ali, R. Kazman, J. Grundy, & B. Schmerl (Eds.), Managing trade-offs in adaptable software architectures (pp. 249–297). Morgan Kaufmann. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-802855-1.00011-3
Sattler, C., Sonntag, K., & Götzen, K. (2016). The Quality Culture Inventory (QCI): An instrument assessing quality-related aspects of work. In B. Deml, P. Stock, R. Bruder, & C. M. Schlick (Eds.), Advances in ergonomic design of systems, products and processes (pp. 43–60). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-662-48661-0_3
Sidarta, A., Supriyanto, A., & Burhanuddin. (2019). The implementation of quality culture in primary and secondary education. International Journal of Innovation, Creativity and Change, 5(6), 284–295.
Verschueren, N., Van Dessel, J., Verslyppe, A., Schoensetters, Y., & Baelmans, M. (2023). A maturity matrix model to strengthen the quality cultures in higher education. Education Sciences, 13(2), Article 123. https://doi.org/10.3390/educsci13020123
Yaraş, Z., & Gündüzalp, S. (2025). Quality culture and impact dynamics in educational institutions: A qualitative analysis based on the experiences of school administrators. Discourses on Culture, 24(1), 287–324. https://doi.org/10.2478/doc-2025-0021