ỨNG DỤNG HỆ THÔNG TIN ĐỊA LÍ (GIS) VÀ PHÂN TÍCH THỨ BẬC (AHP) ĐÁNH GIÁ NGUY CƠ CHÁY RỪNG TRÊN ĐẤT THAN BÙN Ở VƯỜN QUỐC GIA U MINH HẠ, TỈNH CÀ MAU
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Vườn quốc gia U Minh Hạ, tỉnh Cà Mau đặc trưng với kiểu hệ sinh thái rừng trên đất than bùn. Do nằm trong khu vực khí hậu cận xích đạo gió mùa, có một mùa khô sâu sắc nên Vườn quốc gia U Minh Hạ có nguy cơ cháy rừng cao. Với mục tiêu đánh giá nguy cơ cháy rừng trên đất than bùn tại Vườn quốc gia U Minh Hạ, nghiên cứu xác định được 7 yếu tố gây cháy rừng tại địa bàn nghiên cứu, sử dụng phương pháp so sánh thứ bậc (AHP) để xác định trọng số của các yếu tố, từ đó ứng dụng phương pháp GIS để thành lập bản đồ phân cấp nguy cơ cháy rừng. Kết quả nghiên cứu cho thấy, trong 7 yếu tố gây cháy rừng tại địa bàn nghiên cứu, độ ẩm tán lá thực vật (MSI) là yếu tố có trọng số cao nhất, đây là nhân tố tác động lớn đến nguy cơ cháy rừng. Bản đồ nguy cơ cháy rừng được phân thành 4 cấp, trong đó các khu vực có nguy cơ cháy rừng cao chiếm diện tích lớn nhất (45,37%) và khu vực có nguy cơ cháy rừng rất cao tập trung chủ yếu ở nơi có lớp than bùn dày.
Từ khóa
AHP, cháy rừng, đất than bùn, GIS, Vườn quốc gia U Minh Hạ
Chi tiết bài viết
Tài liệu tham khảo
Ca Mau Province People's Comittee. (2024). Quyết định về việc công bố hiện trạng rừng tỉnh Cà Mau năm 2023 [Decision on announcing the forests' current status in Ca Mau province in 2023].
Do, M. N., Dang, T. T., & Do, M. D. (2016). Ứng dụng GIS và phương pháp phân tích thứ bậc (AHP) thành lập bản đồ nguy cơ trượt lở huyện Xín Mần, tỉnh Hà Giang, Việt Nam [Application of GIS and Analytic Hierarchy Process (AHP) Method to Establish Map of Landslide Susceptibility in Xin Man District, Ha Giang Province, Vietnam]. VNU Journal of Science: Earth and Environmental Sciences, 2S(2016), 206-216.
General Statistics Office of Vietnam. (2025). Thông cáo báo chí tình hình kinh tế – xã hội quý IV và năm 2024 [Socio-economic situation in the fourth quarter and 2024]. https://www.gso.gov.vn
Le, S. D., & Tran, Q. B. (2014). Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến nguy cơ cháy rừng ở Việt Nam [Impact of climate change on forest fire risk in Vietnam]. Vietnam Journal of Agriculture and rural development, 1(4)/2014, 113-118.
Nuthammachot, N., & Stratoulias, D. (2021). A GIS- and AHP-based approach to map fire risk: a case study of Kuan Kreng peat swamp forest, Thailand. Geocarto International, 36(2), 212-225. https://doi.org/10.1080/10106049.2019.1611946
Pham, M. H., & Vu, N. P. (2018). Ứng dụng công nghệ viễn thám và GIS nghiên cứu vật liệu cháy trong các kiểu rừng phục vụ công tác phòng chống cháy rừng tại tỉnh Bắc Giang [Application of remote sensing and GIS for investigating the contributions of combustible forest materials in forest fire prevention in Bac Giang province]. Journal of Geodesy and Cartography, (35), 29-37.
Rouse, J. W., Haas, R. H., Schell, J. A., & Deerin, D. W. (1973). Monitoring the vernal advancedment and retrogradation (green wave effect) of natural vegetation. Texas A&M University Remote Sensing Center.
Saaty, T. L. (2008). The analytic hierarchy and analytic network measurement processes: applications to decisions under risk. European journal of pure and applied mathematics, 1(1), 122-196.
Saaty, T. L., & Vargas, L. G. (2012). Models, Methods, Concepts & Applications of the Analytic Hierarchy Process (Second Edition ed.). Springer.
Teknomo, K. (2006). Analytic hierarchy process (AHP) tutorial. Revoledu. com, 6(4), 1-20.
Tran, K. H., & Tran, Q. K. (2023). Đặc điểm cấu trúc rừng tự nhiên theo độ dày đất than bùn tại Vườn Quốc gia U Minh Hạ, tỉnh Cà Mau [Structural characteristics of natural forestat peatland thickness in U Minh Ha National Park, Ca Mau province]. Vietnam journal of Forest science(3/2023).
Tran, Q. B. (2011). Ảnh hưởng của mực nước ngầm đến nguy cơ cháy rừng tràm ở U Minh [Effects of water table on fire risk of melaleuca forest in U Minh]. Vietnam Journal of Agriculture and rural development, 4(2011).
Tran, T. D. H., & Tran, T. T. H. (2022). Xây dựng bản đồ cảnh báo nguy cơ cháy rừng bằng công nghệ GIS và phân tích thứ bậc (AHP) tại thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế [Mapping forest fire risk in Hue city, Thua Thien Hue province using geographic information system (GIS) and the AHP hierarchical analysis]. Vietnam Soil Science, 67(2022).
Tran, V. H., Vo, Q. M., & Vo, T. G. (2010). Xây dựng phương pháp cảnh báo cháy rừng ở khu vực vườn quốc gia U Minh Hạ, Cà Mau, dưới sự hỗ trợ của hệ thống thông tin địa lí (GIS) [Geographic information system (GIS) aproach in forest fire warning methodology development for U Minh Ha national park]. Can Tho University Journal of Science, (14), 97-106.
Trinh, L. H. (2018). Kết hợp ảnh vệ tinh Landsat 8 và Sentinel 2 trong nâng cao độ ̣phân giải không gian nhiệt độ bề mặt [Combined Use of Landsat 8 and Sentinel 2 Images for Enhanced Spatial Resolution of Land Surface Temperature]. VNU Journal of Science: Earth and Environmental Sciences, 34(2), 54-63.
Van, T. H., Trong, K., Hai, A., & Phan, P. H. (2021). Assessment of forest fires risk in U Minh Ha National Park-Vietnam and proposed adaptation measures. IOP Conference Series: Materials Science and Engineering, 1092(1), 012805. https://doi.org/10.1088/1757-899X/1092/1/012085
Welikhe, P., Quansah, J., & Fall, S. (2017). Estimation of soil moisture percentage using LANDSAT-based moisture stress index. Journal of Remote Sensing & GIS, 6(2).