CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ỨNG DỤNG CHƯƠNG TRÌNH SEE LEARNING VÀO GIÁO DỤC VIỆT NAM
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
SEE Learning (Social, Emotional, and Ethical Learning - Học tập Xã hội, Cảm xúc và Đạo đức) là một khung giáo dục tích hợp do Trung tâm Khoa học Tư duy Chiêm nghiệm và Đạo đức Dựa trên Lòng trắc ẩn (CCSCBE), Đại học Emory phát triển, nhằm mở rộng mô hình giáo dục cảm xúc - xã hội (SEL) truyền thống sang chiều kích đạo đức thế tục và tư duy hệ thống. Bài viết hệ thống hóa cơ sở lý luận về SEE Learning và khả năng ứng dụng chương trình vào giáo dục Việt Nam, bao gồm: khái niệm, các nền tảng khoa học - triết lý, mô hình sư phạm ba cấp độ hiểu biết, cấu trúc năng lực ba phạm trù - ba phạm vi, đặc điểm văn hóa - xã hội - tâm lý của học sinh Việt Nam có liên quan đến việc tiếp nhận chương trình, cùng các vấn đề lý luận và nguyên tắc định hướng khi bản địa hóa SEE Learning. Kết quả phân tích cho thấy SEE Learning có sự tương thích đáng kể với định hướng phát triển phẩm chất - năng lực của Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và với một số giá trị đạo đức bản địa (Nho giáo, Phật giáo), song việc triển khai cần tính đến những đặc trưng văn hóa như “văn hóa thể diện”, khoảng cách quyền lực trong quan hệ thầy - trò và xu hướng kìm nén cảm xúc. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất sáu nguyên tắc định hướng ứng dụng SEE Learning phù hợp với bối cảnh giáo dục Việt Nam, làm tiền đề lý luận cho các nghiên cứu thực nghiệm tiếp theo.
Từ khóa
SEE Learning, năng lực cảm xúc - xã hội và đạo đức, giáo dục đạo đức thế tục, bản địa hóa chương trình giáo dục, giáo dục Việt Nam.
Chi tiết bài viết
Tài liệu tham khảo
Bùi Đình Huệ. (2003). Giáo trình Tâm lý học tiểu học. Đại học Huế, Trung tâm đào tạo từ xa.
Center for Contemplative Science and Compassion-Based Ethics. (2019). Social, emotional, and ethical learning: Educating the heart and mind. Emory University.
Dahl, C. J., Wilson-Mendenhall, C. D., & Davidson, R. J. (2020). The plasticity of well-being: A training-based framework for the cultivation of human flourishing. Proceedings of the National Academy of Sciences, 117(51), 32197-32206. https://doi.org/10.1073/pnas.2014859117
Dalai Lama, X. (2011). Beyond religion: Ethics for a whole world. Brilliance Audio.
Đỗ Thị Lệ Hằng. (2013). Căng thẳng của học sinh trung học phổ thông [Luận án tiến sỹ Tâm lý học]. Học viện Khoa học Xã hội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.
Emory University. (2019). SEE Learning framework. Center for Contemplative Science and Compassion-Based Ethics.
Frazier, T. (2024). Resilience and Renewal: Preliminary Exploration of the Role of Social, Emotional, and Ethical Learning in Elementary Schools in Colombia. Emotional, and Ethical Learning in Elementary Schools in Colombia.
Frazier, T., Roeser, R. W., Schonert-Reichl, K. A., & Negi, L. T. (2025). Evaluating the feasibility and preliminary impact of the Social, Emotional, and Ethical (SEE) Learning program: A compassion-based social and emotional learning program for elementary school children. PloS one, 20(8), e0328519. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0328519
Goleman, D. (2014). The triple focus: A new approach to education. More Than Sound Productions.
HundrED. (2025). SEE Learning: Social, emotional and ethical learning. HundrED Global Collection 2025. https://hundred.org/en/innovations/see-learning
Huỳnh Văn Sơn. (2019). SEL và định hướng ứng dụng trong giáo dục kỹ năng sống. NXB Đại học Sư phạm TP.HCM.
Jagers, R. J., Rivas-Drake, D., & Williams, B. (2019). Transformative Social and Emotional Learning (SEL): Toward SEL in Service of Educational Equity and Excellence. Educational Psychologist, 54(3), 162-184. https://doi.org/10.1080/00461520.2019.1623032
Jinpa, T. (2016). A fearless heart: How the courage to be compassionate can transform our lives. Avery.
Luong, D. N. (2023). Improving the psychological well-being of high school students with social, emotional and ethical education model. In Proceedings of the 1st Happy Schools International Symposium: Can happiness skills be learned? Vietnam Education Publishing House, 238-248.
Lý Tùng Hiếu. (2015). Tư tưởng đạo đức Nho giáo và ảnh hưởng của nó ở nước ta hiện nay. Tạp chí Khoa học Đại học Quốc gia Hà Nội: Khoa học Xã hội và Nhân văn, 3(1).
Markus, H. R., & Kitayama, S. (1991). Culture and the self: Implications for cognition, emotion, and motivation. Psychological Review, 98(2), 224-253. https://doi.org/10.1037/0033-295X.98.2.224
Min, H. J., Park, S.-H., Lee, S.-H., Lee, B.-H., Kang, M., Kwon, M. J., Chang, M. J., Negi, L. T., Samphel, T., & Won, S. (2024). Building Resilience and Social–Emotional Competencies in Elementary School Students through a Short-Term Intervention Program Based on the SEE Learning Curriculum. Behavioral Sciences, 14(6), 458. https://doi.org/10.3390/bs14060458
Nguyễn Mai Hương, Thành Ngọc Minh, Trần Bình Nguyên, Nguyễn Minh Quyết, Trần Thị Ngọc Hồi, & Nguyễn Hoài Anh. (2023). Bắt nạt học đường và sức khoe tâm thần của học sinh trung học cơ sở tại Hà Nội. Tạp chí Y học Việt Nam, 532(2). https://doi.org/10.51298/vmj.v532i2.7625
Nguyễn Minh Sương. (2025). Ảnh hưởng tư tưởng nho giáo về giáo dục ở Việt Nam hiện nay. https://lyluanchinhtri.vn/anh-huong-tu-tuong-nho-giao-ve-giao-duc-o-viet-nam-hien-nay-6826.html
Nguyễn Thị Anh Thư, Đỗ Tất Thiên, Trần Thị Minh Trang, & Quân, B. H. (2024). Tổng quan về giáo dục cảm xúc, kỹ năng xã hội và đạo đức (SEE Learning) và ứng dụng trong giáo dục mầm non. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, 21(7), 1275-1275.
Nguyễn Thị Tứ. (2019). Ứng dụng mô hình giáo dục năng lực cảm xúc xã hội (Social and Emotional Learning - SEL) vào hoạt động giáo dục cấp trung học cơ sở [Đề tài nghiên cứu khoa học và công nghệ cấp Bộ, mã số B2017-SPS-10].
Ozawa-de Silva, B. (2016). Contemplative Science and Secular Ethics. Religions, 7(8), 98.
Ozawa-de Silva, B. R., Dodson-Lavelle, B., Raison, C. L., Negi, L. T., Silva, B., & Phil, D. (2012). Compassion and ethics: Scientific and practical approaches to the cultivation of compassion as a foundation for ethical subjectivity and well-being. Journal of Healthcare, Science and the Humanities, 2(1), 145-161.
Quang Đại. (2022). 54,7% học sinh thấy áp lực vì phụ huynh quá kỳ vọng: Cha mẹ nên làm gì? https://laodong.vn/ban-doc/547-hoc-sinh-thay-ap-luc-vi-phu-huynh-qua-ky-vong-cha-me-nen-lam-gi-1030835.ldo
Roth, H. D. (2019). Educating the whole student: Social, emotional, and ethical learning in the context of contemplative science. Journal of Contemplative Inquiry, 6(1), 1-22. https://contemplativejournal.org/interviews/what-is-contemplation-harold-roth/
Trương Thị Khánh Hà, & Nguyễn Thị Thủy Vân. (2015). Trí tuệ cảm xúc và các mối quan hệ. VNU Journal of Science: Social Sciences and Humanities, 31(1), 20-28.
Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam. (2024). Báo cáo khảo sát sức khỏe tinh thần học sinh và công tác tham vấn tâm lý học đường. Hà Nội.